Η μέθοδος Μοντεσσόρι και τι μας διδάσκει – Ποιο είναι το οξύμωρο μεταξύ ιδέας – υλοποίησης
Τα τελευταία χρόνια ακούμε συνεχώς για τη μέθοδο Μοντεσσόρι, την οποία προσπαθούμε να υιοθετήσουμε και να εντάξουμε στην καθημερινή διαπαιδαγώγηση των παιδιών μας!
Τι ακριβώς όμως είναι αυτή η μέθοδος, πώς δημιουργήθηκε, τι πρεσβεύει, τι μας διδάσκει, πού απευθύνεται και γιατί έχει κερδίσει τέτοια αναγνωρισιμότητα σε όλο τον κόσμο; Πού θα έπρεπε να είχε ενταχθεί πλήρως, όπως ήταν και ο αρχικός της σκοπός, αλλά δεν έχει γίνει ως τώρα σε ικανοποιητικό επίπεδο και ΓΙΑΤΙ;;; Πάμε να τα δούμε ένα προς ένα και να λυθούν όλες οι απορίες μας!
Τι είναι η μέθοδος Μοντεσσόρι
Η μέθοδος Μοντεσσόρι είναι ένα εκπαιδευτικό σύστημα που δημιουργήθηκε από την κορυφαία παιδαγωγό Μαρία Μοντεσσόρι, στις αρχές του 20ου αιώνα στην Ιταλία. Εφαρμόζεται σε περίπου 60.000 σχολεία σε όλο τον κόσμο (κυρίως, στις ΗΠΑ και τη Γερμανία), απευθύνεται σε παιδιά από τη γέννησή τους έως την ηλικία των 24 ετών και χωρίζεται σε 4 στάδια ανάπτυξης: 0-6, 6-12, 12-18, 18-24!
Πώς δημιουργήθηκε
Η Μαρία Μοντεσσόρι άρχισε να αναπτύσσει τη φιλοσοφία και την μέθοδό της το 1897, παρακολουθώντας μαθήματα παιδαγωγικής στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης. Το 1907, λειτούργησε την πρώτη της τάξη: “Casa dei Bambini” που σημαίνει “Το σπίτι των παιδιών”, με σκοπό να εκπαιδεύσει τα παιδιά άπορων οικογενειών ηλικίας έως 6 ετών.
Τι πρεσβεύει
Η μοντεσσοριανή παιδαγωγική βασίζεται στην ανεξαρτησία, στην ελευθερία με όρια και στο σεβασμό της φυσικής σωματικής, ψυχολογικής και κοινωνικής ανάπτυξης του παιδιού, χωρίς περιττές απαγορεύσεις και μη.
Η Μαρία Μοντεσσόρι είχε συνειδητοποιήσει από την αρχή, πως όταν τα παιδιά βρίσκονται σε ένα περιβάλλον, όπου οι δραστηριότητες γίνονται με τρόπο που υποστηρίζει τη φυσική τους ανάπτυξη, μπορούν να εκπαιδευτούν μόνα τους. Επί 2 χρόνια, η διάσημη παιδαγωγός απλά τα παρατηρούσε και άφηνε τη φυσική περιέργεια των παιδιών να τα οδηγήσει στη γνώση μέσα από τη δοκιμή και το λάθος. Τα εντυπωσιακά αποτελέσματα που είδε, την έκαναν να εξελίξει όλη αυτή τη διαδικασία στην πλέον πασίγνωστη μέθοδο Μοντεσσόρι. (Πηγή: www.schooling.gr)
Τι μας διδάσκει
- ένα παιδί ευχαριστιέται μαθαίνοντας κάτι καινούριο
- τα παιδί μαθαίνει με την επανάληψη
- ένα παιδί συγκεντρώνει την προσοχή του μόνο σ’ ένα πράγμα τη φορά
- το παιδί είναι εγωκεντρικό
- ένα παιδί νοιάζεται για την πράξη και όχι το αποτέλεσμα
(Πηγή: www.oneirovates.com)
Πού απευθύνεται
Το μοντεσσοριανό σύστημα απευθύνονταν αρχικά σε παιδαγωγούς και εκπαιδευτικούς. Ωστόσο, οι Αρχές του υιοθετούνται και εφαρμόζονται πλέον από όλο και περισσότερους γονείς!
Γιατί ξεχωρίζει
Αυτό που κάνει τη μέθοδο Μοντεσσόρι τόσο ξεχωριστή, είναι ο εναλλακτικός και πρωτοποριακός (ακόμη και σήμερα, 100 χρόνια μετά την εμφάνισή του) τρόπος εκπαίδευσης, ο οποίος δεν εστιάζει στην εκμάθηση, την αποστήθιση, τις εξετάσεις και τους βαθμούς, αλλά στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, κριτικής σκέψης, τη συνεργασία, την αυτοεξυπηρέτηση, την αυτοπεποίθηση και την αυτοσυγκέντρωση.
Μοντέλο μοντεσσοριανής τάξης:
- υπάρχουν μεικτές ηλικίες. Με αυτό τον τρόπο, τα μικρότερα παιδιά θέλουν να μιμηθούν τα μεγαλύτερα, ενώ τα μεγαλύτερα παιδιά έχουν την ευκαιρία να βοηθήσουν και να διδάξουν τα μικρότερα
- δίνεται έμφαση στον φυσικό φωτισμό, τα φυσικά υλικά και η επαφή με το φυσικό περιβάλλον
- βιωματική μάθηση (όχι θεωρία) μέσα από δραστηριότητες με τα χέρια
- τα παιδιά επιλέγουν μόνα τους τη δραστηριότητα, με την οποία θέλουν ν’ ασχοληθούν
- και ασχολούνται με αυτήν που έχουν επιλέξει για 3 συνεχόμενες ώρες χωρίς διακοπή.
Το οξύμωρο...
Ενώ θα περίμενε κανείς ένα τόσο επιτυχημένο -με χειροπιαστά και κοινώς αποδεκτά εντυπωσιακά αποτελέσματα- μοντέλο να εφαρμόζεται στη δημόσια εκπαίδευση -που κοινώς ομολογουμένως και με απτές αποδείξεις-χωλαίνει, αντιθέτως, τα μοντεσσοριανά σχολεία είναι ιδιωτικά!!! Και εδώ ακριβώς, είναι το οξύμωρο, όπως σας προϊδέασα: Η εξαιρετική αυτή παιδαγωγός με την σπουδαία παρακαταθήκη στον τομέα της εκπαιδευτικής επιστήμης, που άφησε σε εμάς, αλλά και σε επόμενες γενιές, ξεκίνησε να διδάσκει σε άπορες οικογένειες, για να καταστεί τελικά η μέθοδός της προνόμιο των εύπορων οικογενειών.
Γιατί, όλα αυτά τα χρόνια, το κρατικό σύστημα εκπαίδευσης, επιμένει να σφυρηλατεί κάθε τι καινοτόμο που προάγει την κριτική σκέψη και συνεχίζει να “κανονικοποιεί” το απαρχαιωμένο, συμβατικό, ξεπερασμένο, αστικό, στατικό και αυταρχικό μοντέλο εκπαίδευσης, που δεν αφήνει το παιδί, με τη διαφορετικότητά του να ανθίσει βάσει των δυνατοτήτων που έχει!
Το ενθαρρυντικό στοιχείο -και θα κλείσω με αυτή την αισιόδοξη πτυχή του θέματος- είναι πως στις ΗΠΑ, από το 2000 έως σήμερα έχουν ανοίξει εκατοντάδες δημόσια σχολεία, κυρίως σε μικρές πόλεις και σε κοινότητες χαμηλού εισοδήματος! Εύχομαι οι κρατικοί αρμόδιοι φορείς να εξετάσουν με περισσότερο αντικειμενική, κριτική ματιά τη μέθοδο Μοντεσσόρι και να την εντάξουν στη δημόσια εκπαίδευση, εκεί, δηλαδή, ακριβώς όπου ανήκει, βάσει των βασικών θεμελιωδών Αρχών που πρεσβεύει!