Evi's Stories Η Χαρά του Παιδιού

Montessori Way Of Life: Μια ημέρα σ’ ένα ελληνικό σχολείο Montessori

Συνέντευξη με την ιδρύτρια και διευθύντρια του Montessori Way Of Life, Αναστασία Βλαβογιλάκη

H φιλοσοφία Μοντεσσόρι και το μοντεσσοριανό σύστημα εκπαίδευσης κερδίζει όλο και περισσότερο τις καρδιές των μαμάδων τα τελευταία χρόνια. Ένα από τα σχολεία – πρότυπα μοντεσσοριανού παιδικού σταθμού – νηπιαγωγείου είναι το Montessori Way of Life στην Αγία Παρασκευή. Η ιδρύτρια και διευθύντρια του σχολείου Αναστασία Βλαβογιλάκη μας λύνει κάθε απορία για τις Αρχές της μοντεσσοριανής φιλοσοφίας και μοιράζεται με τους αναγνώστες του Supermammasblog “μια ημέρα σ’ ένα σχολείο της παιδαγωγικής Μοντεσσόρι”, καθώς και βοηθητικά tips για εφαρμογή της μοντεσσοριανής μεθόδου στο σπίτι μας.

S: Ποιες είναι οι Αρχές της Μοντεσσοριανής φιλοσοφίας και διδασκαλίας;

Α.Β. (Montessori Way of Life): Η μ. φιλοσοφία έχει προκύψει μέσα από την παρατήρηση του πως μεγαλώνει ένα παιδί. Μέσα από αυτή την παρατήρηση έχουν προκύψει οι ευαίσθητες περίοδοι πάνω στις οποίες έχει βασιστεί η παιδαγωγική μέθοδος. Με τον όρο «ευαίσθητες περίοδοι» εννοούμε τις περιόδους όπου το παιδί είναι δεκτικό στο να αποκτήσει μια συγκεκριμένη ικανότητα. Η προσοχή του παιδιού στρέφεται σε συγκεκριμένα πράγματα/δραστηριότητες και έτσι μαθαίνει αβίαστα. Οι παιδαγωγοί είναι εκπαιδευμένοι έτσι ώστε να αναγνωρίζουν σε ποιο στάδιο ανάπτυξης βρίσκεται το παιδί και διαμορφώνουν το περιβάλλον της τάξης ώστε να καλύψει τις αναπτυξιακές του ανάγκες. Είναι αυτό που λέμε προετοιμασμένο περιβάλλον και είναι διαμορφωμένο έτσι ώστε να βοηθήσει τα παιδιά στον συντονισμό της κίνησης, στην συγκέντρωση, στην επανάληψη, στην αισθητηριακή μάθηση.

H μέθοδος μοντεσσόρι προάγει:

· Την ελευθερία του παιδιού μέσα σε συγκεκριμένα όρια. Υπάρχει ελευθερία επιλογής , κίνησης, βούλησης αλλά υπάρχουν και κανόνες που αφορούν την ασφάλεια και τον σεβασμό του περιβάλλοντος, του εαυτού τους και των συμμαθητών του.

· Την ανεξαρτησία και την αυτονομία . Μαθαίνουν τα παιδιά πώς να αυτοεξυπηρετούνται. Τους δίνονται τα εργαλεία , ο τρόπος χειρισμού και την δυνατότητα να πετύχουν σε αυτό που αναλαμβάνουν ώστε να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση για πράγματα που έχουν καταφέρει μόνα τους.

· Τον σεβασμό στον ρυθμό ανάπτυξης του κάθε παιδιού και στον τρόπο συμπεριφοράς μας απέναντί του.

S: Ποιες είναι οι διαφορές με το κλασσικό σύστημα;

Α.Β. (Montessori Way of Life): Σε μία μοντεσσοριανή τάξη τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον ενώ στο κλασσικό σχολείο διδάσκονται από τον δάσκαλο. Κεντρικό πρόσωπο είναι το παιδί. Ο δάσκαλος είναι εκπαιδευμένος στο να βοηθάει το παιδί να κάνει σύνδεση με το υλικό , να παραμερίζει τα εμπόδια και να βοηθάει τόσο ώστε τα παιδιά να κάνουν όσο το δυνατόν περισσότερα πράγματα μόνα τους. Δεν επιβάλει στο παιδί τι θα κάνει αλλά το προσκαλεί και το ενθαρρύνει σεβόμενος την ανάγκη του παιδιού.

Μια μοντ. Τάξη λειτουργεί με μεικτές ηλικίες παιδιών όπου το κάθε παιδί επιλέγει το ίδιο την δραστηριότητα που θα ασχοληθεί ενώ δίνεται χώρος και χρόνος να εξελιχθεί το κάθε παιδί με τον δικό του ρυθμό.

Υπάρχει δυνατότητα για συνεχή κίνηση και κανένα παιδί δεν είναι υποχρεωμένο να κάθεται. Μπορεί να δουλεύει όπως εκείνο έχει επιλέξει και νιώθει άνετα.

Το υλικό έχει την ιδιότητα της αυτό-διόρθωσης και δεν χρειάζεται να επεμβαίνει ο δάσκαλος στο παιδί αν έχει κάνει λάθος. Το παιδί θα το δει μόνο του και θα το διορθώσει όταν θα είναι έτοιμο.

S: Τι προσφέρει στο παιδί;

Α.Β. (Montessori Way of Life): Το μοντεσσοριανό σύστημα δεν αποσκοπεί μόνο στην παροχή γνώσεων, αλλά στη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης υγιούς προσωπικότητας. Πιο συγκεκριμένα:

· Ζώντας σε μια μικρή κοινότητα με μεικτές ηλικίες δημιουργούν την μικρογραφία μια πραγματικής κοινωνίας . Συνυπάχουν , συνεργάζονται , αποδέχονται την διαφορετικότητα. Τα μικρότερα παιδιά πασχίζουν να κατακτήσουν δεξιότητες αντιγράφοντας τα μεγαλύτερα. Στα μεγαλύτερα παιδιά δίνεται η δυνατότητα να διδάξουν τα μικρότερα και έτσι η έπαρση του «…εγώ ξέρω περισσότερα..» αντικαθίσταται από την χαρά να μαθαίνεις κάτι σε ένα μικρότερο. Τα μεγαλύτερα γίνονται πρότυπα και οδηγοί για τα μικρότερα και έτσι αποκτούν αυτοπεποίθηση, μαθαίνουν την αλληλεγγύη και αποδέχονται την διαφορετικότητα.

· Η γνώση κατακτάται από το ίδιο το παιδί, μέσα από μια διαδικασία που του χαρίζει εσωτερική ικανοποίηση και το ανταμείβει με τη γνώση αυτή καθαυτή!

· Δεν υπάρχουν έπαινοι και βραβεία αλλά ενθάρρυνση για προσπάθεια και δράση. Κίνητρο της μάθησης γίνεται η διαδικασία και η γνώση, ενώ κίνητρο της συνεργασίας είναι η χαρά της προσφοράς και η επιβεβαίωση των ήδη κατακτημένων γνώσεων.

· Το παιδί αποκτά πειθαρχία που προέρχεται από το ίδιο και είναι αληθινή γιατί δεν επιβάλλεται από εξωτερικούς παράγοντες όπως η επιβράβευση ή η τιμωρία .

· Ενθαρρύνεται η ελευθερία επιλογής δραστηριότητας. Το παιδί επιλέγει με τι θα ασχοληθεί ανάλογα με τις εσωτερικές του ανάγκες, τα ενδιαφέροντά του .Ετσι τα παιδιά είναι χαρούμενα και ανεξάρτητα.

· Κάθε παιδί δουλεύει στον δικό του ρυθμό. Οι «γρήγοροι» δεν μένουν πίσω και ο «αργοί» δεν πιέζονται. Δεν υπάρχει σύγκριση ούτε ανταγωνισμός .

S: Mια ημέρα στο σχολείο.

Α.Β. (Montessori Way of Life): Τα παιδιά έρχονται το πρωί αλλάζουν παπούτσια και φορούν παντόφλες ή παπούτσια τάξης.

Η παιδαγωγός έχει ήδη προετοιμάσει την τάξη. Τα παιδιά μπαίνουν στην τάξη και επιλέγουν με την θα ασχοληθούν. Κάποιο παιδί μπορεί να δουλέψει μόνο του ή να επιλέξει να δουλέψει με παρέα. Έτσι θα δούμε ένα παιδί να ασχολείται με μία δραστηριότητα της καθημερινής ζωής, ένα άλλο με τα μαθηματικά, κάποια παιδιά να κάνουν μια δραστηριότητα τέχνης. Κάποιο παιδί μπορεί να κυκλοφορεί στην τάξη και να παρατηρεί τι κάνουν οι άλλοι. Οι παιδαγωγοί παρατηρούν και βοηθούν τα παιδιά. Γνωρίζουν για κάθε παιδί, σε ποιο στάδιο βρίσκεται, τι του έχει παρουσιαστεί, ποιες δραστηριότητες επιλέγει αν αποφεύγει κάποιον τομέα και αναλόγως δημιουργούν το υλικό ή τις συνθήκες που χρειάζεται για να προχωρήσει. Οι παιδαγωγοί είτε κάνουν ατομικές παρουσιάσεις του υλικού σε κάθε παιδί ξεχωριστά , είτε προσκαλούν τα παιδιά σε κύκλους. Σε αυτούς τους κύκλους είτε θα πουν τα νέα τους, ή να διαβάσουν κάποιο βιβλίο, ή θα δείξουν τρόπους συμπεριφοράς (κύκλοι κοινωνικής αγωγής).

Δίνεται η δυνατότητα στα παιδιά να ασχοληθούν όση ώρα θέλουν με μία δραστηριότητα χωρίς να τα διακόψει κανείς. Αυτός είναι απαράβατος κανόνας για τα παιδιά αλλά και για τους παιδαγωγούς. Μόλις ολοκληρώσει την δουλειά του επιστρέφει την δραστηριότητα στο ράφι και τότε είναι διαθέσιμή για κάποιο άλλο παιδί.

Σε αυτό το διάστημα θα έρθει το δεκατιανό στην τάξη και κάθε παιδί θα σερβιριστεί στον χρόνο του αυτό που θέλει να φάει μόνο του ή με παρέα.

Ολη αυτή η διαδικασία ονομάζεται «αδιάσπαστος χρόνος εργασίας του παιδιού» γίνεται το πρωί και εστιάζει στην ανάπτυξη βούλησης του παιδιού μέσα από την ελεύθερη επιλογή δραστηριότητας και στην ανάπτυξη της συγκέντρωσης.

Για το μεσημεριανό ορίζονται κάποια παιδιά ως σερβιτόροι. Φορούν τις ποδιές τους και στρώνουν το τραπέζι για τους υπόλοιπους. Είναι η ώρα που θα καθίσουν παιδαγωγοί και παιδιά μαζί να φάνε. Το φαγητό σερβίρεται στο κέντρο του τραπεζιού και κάθε παιδί βάζει την ποσότητα που επιθυμεί. Είναι μια ευκαιρία για κοινωνικοποίηση, για να ακούσουμε και να καλύψουμε την ανάγκη της πείνας , για να δείξουμε τρόπους συμπεριφοράς στο τραπέζι και να εισαχθούν τα παιδιά σε μια ποικιλία τροφών. Μόλις τελειώσει το γεύμα το κάθε παιδί θα πάρει το πιάτο του , θα το καθαρίσει στον νεροχύτη που είναι στο ύψος του ενώ οι σερβιτόροι θα μείνουν να καθαρίσουν τον χώρο.

Ο κήπος και η επαφή με την φύση είναι καθημερινή. Τα παιδιά θα παίξουν με το χώμα, με τα βότσαλα, θα φυτέψουν, θα ποτίσουν.

S: Τι εκπαιδευτικό υλικό χρησιμοποιείται από τους μ. εκπαιδευτικούς ;

Α.Β. (Montessori Way of Life): Το εκπαιδευτικό υλικό χαρακτηρίστηκε το 2005 ως το καλύτερο υλικό παγκοσμίως για την ανάπτυξη της λογικό-μαθηματικής σκέψης. Είναι δομημένο με πολύ συγκεκριμένο τρόπο σε 5 ενότητες : καθημερινή ζωή, αισθητηριακό υλικό, γλώσσα, μαθηματικά, πολιτισμός.

Είναι τοποθετημένο με τάξη, συγκεκριμένη σειρά και θέση, φτιαγμένο από φυσικά υλικά ,στο ύψος του παιδιού και στόχος του είναι :

· να προκαλεί φυσικά το ενδιαφέρον του παιδιού

· να είναι ελκυστικό

· να ενθαρρύνει συγκεκριμένη χρήση

· να ενθαρρύνει την ανακάλυψη

· να συνδέει το συγκεκριμένο του υλικού με τον πραγματικό κόσμο

· να βοηθάει στην συγκέντρωση

· να προκαλεί διανοητικά

S: Υπάρχει ηλικιακός διαχωρισμός ή διαφορετικός τρόπος προσέγγισης ανά ηλικία;

Α.Β. (Montessori Way of Life): Βασικό χαρακτηριστικό γνώρισμα της μοντεσσοριανής μεθόδου είναι η λειτουργία των τάξεων με μεικτές ηλικίες.

Στο σπίτι των παιδιών ΄(έτσι ονομάζονται τα σχολεία που φιλοξενούν τις συγκεκριμένες ηλικίες ) συνυπάρχουν παιδιά από 2,5 έως 6 ετών.

Αυτό που συμβαίνει με την μίξη των ηλικιών είναι εξαιρετικά βοηθητικό για τα παιδιά.

Το παιδί μαθαίνει μέσα από την μίμηση. Τα παιδιά μιμούνται πολύ περισσότερο άλλα παιδιά κοντινής τους ηλικίας από ότι τον ενήλικα. Τα βλέπουν σαν πρότυπα. Έτσι τα μικρότερα αντιγράφουν τα μεγαλύτερα που έχουν αναπτύξει περισσότερες δεξιότητες και καλύτερους τρόπους συμπεριφορές. Με αυτό τον τρόπο εξελίσσονται φυσικά και γρήγορα. Έχουν κίνητρο για να κάνουν δραστηριότητες δυσκολότερες. Έχουν την δυνατότητα να παρακολουθήσουν μια παρουσίαση υλικού που θα κάνει μια παιδαγωγός σε μεγαλύτερο παιδί και έτσι εξοικειώνονται με όρους που θα τους συναντήσουν αργότερα ή βλέπουν την συνέχεια που θα ακολουθεί τις δικές τους δραστηριότητες. Τα μεγαλύτερα μπορούν δείχνοντας κάτι σε ένα μικρότερο να το μάθουν καλύτερα. Γίνονται οδηγοί , οργανώνουν κύκλους όπως οι δάσκαλοί τους, βοηθούν, φροντίζουν τα μικρότερα και έτσι αποκτούν αυτοπεποίθηση. Αποδέχονται την διαφορετικότητα εφόσον μαθαίνουν να συνυπάρχουν αρμονικά και ευχάριστα με μικρότερα παιδιά και συνεργάζονται αντί να γίνονται ανταγωνιστικά.

S: Πως μπορούν οι γονείς να εφαρμόσουν στο σπίτι τους το μοντεσσοριανό παιδαγωγικό μοντέλο;

Α.Β. (Montessori Way of Life): H μοντεσσοριανή μέθοδος είναι μια φιλοσοφία, μια στάση ζωής. Πολλοί γονείς ρωτούν τι υλικό χρειάζεται να έχουν στο σπίτι για να βοηθήσουν τα παιδιά. Η μέθοδος όμως δεν έχει να κάνει μόνο με το υλικό αλλά κυρίως με την στάση μας απέναντι στο παιδί. Έχει να κάνει με αξίες, όπως η αποδοχή του παιδιού, ο σεβασμός στον ρυθμό του, τις ανάγκες του, την καλλιέργεια της συνεργασίας και όχι της σύγκρισης και του ανταγωνισμού, την διατύπωση ορίων με θετικό τρόπο και ευγένεια.

Από κει και πέρα, το περιβάλλον του σπιτιού μπορεί να διαμορφωθεί έτσι ώστε το παιδί να κινείται πρωτίστως με ασφάλεια. Στο σπίτι πρέπει να εξυπηρετούνται οι ανάγκες όλων των μελών είτε είναι ενήλικες είτε παιδιά. Μπορούμε στους χώρους που είναι κοινόχρηστοι να διαμορφώσουμε κάποια σημεία έτσι ώστε και το παιδί να μπορεί να νιώθει ότι εξυπηρετείται, απασχολείται και νιώθει ότι ανήκει. Αυτά τα σημεία το παιδί πρέπει να έχει εύκολη πρόσβαση είτε με έπιπλα στο μέγεθός του είτε με έπιπλα που του δίνουν ύψος να φτάσει το σημείο που θέλουμε. Δημιουργούμαι χώρους καλαίσθητους με φυτά ή έργα τέχνης στο ύψος τους παιδιού τοποθετώντας ένα μικρό βαζάκι με λουλούδια στο τραπέζι που παίζει το παιδί. Δημιουργούμαι δραστηριότητες ελκυστικές με υλικά όμορφα τοποθετημένα σε δίσκους ή ράφια για να τραβούν το ενδιαφέρον του παιδιού. Φροντίζουμε να υπάρχει μια σχετική τάξη στο χώρο, κρατώντας κάθε φορά λίγα παιχνίδια σε συγκεκριμένη θέση το καθένα ώστε το παιδί να γνωρίζει που ανήκει το κάθε τι και να μπορεί να το επιστρέψει στην θέση του. Με λιγότερα παιχνίδια το παιδί μπορεί να συγκεντρωθεί περισσότερο και όταν τα βαρεθεί τότε βγάζουμε κάποια άλλα.

Ενδεικτικά θα φέρω κάποια παραδείγματα διαμόρφωσης των χώρων του σπιτιού:

Δωμάτιο παιδιού : Στρώμα δαπέδου ή χαμηλό κρεβατάκι για να ανεβοκατεβαίνει, ολόσωμος καθρέπτης για να βλέπει τον εαυτό του, γωνιά ανάγνωσης με όμορφο φωτισμό , μαξιλάρια ή μικρό αναπαυτικό καρεκλάκι . Ράφι με λίγα βιβλία που θα ανανεώνονται τοποθετημένα έτσι ώστε να φαίνεται το εξώφυλλο.

Κουζίνα : επιλέξτε ένα χαμηλό ράφι με αντικείμενα που μπορεί να χρησιμοποιήσει το παιδί, ποτήρι, τάπερ, κουτάλα, σουπλά, . Ένα ράφι/συρτάρι με μικρά θρεπτικά σνακ σε δοχεία που μπορεί να ανοίξει μόνο του. Ένα τραπεζάκι με νερό σε μια μικρή κανάτα με ένα ποτηράκι και ένα πετσετάκι . Μια γωνιά σκουπάκι, φαρασάκι, πετσέτα χειρός, ποδιά στο μέγεθός του, μικρός ψεκαστήρας με το εργαλείο για καθαρισμό των τζαμιών, ξεσκονόπανο , ποτιστήρι. Δώστε του πρόσβαση στον πάγκο εργασίας και δείξτε του πώς να πλύνει με το σφουγγάρι κάποιο πιάτο ή ποτήρι κλπ. Δείξτε του πως μπορεί να συμμετέχει στην μαγειρική χρησιμοποιώντας φλυτζάνια μέτρησης, να αναμείξει υλικά, να στύψει πορτοκάλι, αν αλείψει ψωμί με μικρό μαχαίρι βουτύρου.

Είσοδος : Ένα κουδούνι στο ύψος του ή καμπανάκι , άγκιστρα για κρέμασμα στο ύψος του, ράφι /καλάθι/πάγκος για γάντια, σκούφο, κασκόλ, χαμηλό καρεκλάκι για να βάλει παπούτσια, χαλάκι/ραφάκι για τα παπούτσια του.

Τραπεζαρία : ένα τραπεζάκι στο ύψος του ή καρέκλα που να μπορεί να ανεβοκατεβαίνει μόνο του. Ένα σουπλά που θα έχει σχεδιασμένα την θέση που έχει το πιάτο, το ποτήρι, το πιρούνι κλπ. Ενθαρρύνετε το στρώσιμο του τραπεζιού με αντικείμενα που θα είναι στην πρόσβασή του και θα μπορεί να μεταφέρει με ένα καλαθάκι ή με τρόλεϊ ή ένα ένα. Ένα δοχείο ή σκουπιδοτενεκέ που θα ρίχνει τα αποφάγια. Βαζάκι με λουλούδια ή και κεράκι για το τραπέζι.

Μπάνιο : σκαλάκι για πρόσβαση στον νιπτήρα και στον καθρέπτη. Χαμηλό ράφι ή τραπεζάκι με βούρτσα, χτένα, οδοντόβουρτσα κλπ. Μικρή πλάκα σαπουνιού ή μικρά μπουκαλάκια (ταξιδίου) για σαμπουάν, αφρόλουτρο, κρέμα κλπ. Χαμηλό άγκιστρο για πετσέτα , μικρό καλάθι για άπλυτα . Γωνιά με πάνινη σφουγγαρίστρα.

Καθιστικό : Xαμηλά ράφια με τις δραστηριότητες που χρησιμοποιούν. Ένα τραπέζι με καρέκλα και ένα χαλάκι εύκολο στη τύλιγμα που το απλώνει και οριοθετεί τον χώρο για την δραστηριότητα του. Ένα απλό cd player με τα αγαπημένα του cd.

Κήπος/μπαλκόνι : γάντια κήπου, πατάκι για να γονατίζει, μεγεθυντικό φακό για παρατήρηση, εργαλεία κήπου (φτυαράκι, τσουγκράνα, σκαλιστήρι κλπ.)

Είναι εντυπωσιακό πόσα πράγματα μπορούν τα παιδιά να κάνουν μόνα τους αν τους δείξουμε τον τρόπο και διαμορφώσουμε το περιβάλλον ανάλογα!

Μοντεσσοριανός παιδικός σταθμός – νηπιαγωγείο.
Κ. Παλαιολόγου 9
Αγία Παρασκευή
Τηλ : 213 045 57 68

montessoriwayoflife@gmail.com

https://web.facebook.com/montessori.wayoflife.73

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *