Πριν λίγες μέρες, επισκεφθήκαμε με τα κορίτσια μου την έκθεση για τη Φρίντα Κάλο στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος». Ήθελα πολύ να γνωρίσουμε τη γυναίκα πίσω από τα ενωμένα φρύδια και τα λουλούδια στα μαλλιά που φιγουράρει σε τσάντες και μπλουζάκια ως ένα από τα μεγαλύτερα brands – trends όλων των εποχών… Και την γνωρίσαμε: Ως το απόλυτο σύμβολο της γυναικείας δύναμης και ελευθερίας. Μια γυναίκα που, αν και η ζωή της στέρησε πολλά, εκείνη επέλεξε να «γεννήσει» χρώμα και φως για όλες τις γενιές.
Περπατώντας μέσα στο υπερθέαμα των χρωμάτων και των ψηφιακών προβολών και διαβάζοντας την ιστορία της, ένιωσα πως η Φρίντα μας ψιθύριζε τον πόνο της, τον οποίο κατάφερε να μετουσιώσει σε τέχνη , φωνάζοντας τη δύναμη και την αλήθεια της. Μια αλήθεια τόσο προσωπική όσο και οικουμενική: Η μητρότητα δεν είναι μόνο να έχεις παιδιά… είναι η ικανότητα να αγαπάς πέρα από τον εαυτό σου.
Η ιστορία πίσω από το Brand
Στα 18 της, ένα μοιραίο ατύχημα με το λεωφορείο διέλυσε το σώμα της Φρίντα. Η σιδερένια βέργα που διαπέρασε τη λεκάνη της, της στέρησε για πάντα τη δυνατότητα να κρατήσει ένα δικό της παιδί στην αγκαλιά της. Οι αποβολές της, που αποτυπώθηκαν με ωμότητα και πόνο στο έργο της (όπως στον συγκλονιστικό της πίνακα «Νοσοκομείο Χένρι Φορντ»), παραμένουν οι πιο ειλικρινείς κραυγές για την απώλεια που έχει καταγραφεί ποτέ στην τέχνη.
Κι όμως, αυτή η γυναίκα, που το σώμα της ήταν ένας διαρκής χάρτης πόνου, αρνήθηκε να στερέψει. Από αγάπη, από δίψα για ζωή, από φροντίδα, από έμπνευση και δημιουργία.
Η τέχνη της ως γέννα
Κάθε πίνακας της Φρίντα ήταν μια επώδυνη γέννα. Έβγαζε από μέσα της την αλήθεια της και την παρέδιδε στον κόσμο.
Ο συγκλονιστικός πίνακας «Η Σπασμένη Στήλη», που φιλοτέχνησε το 1944, αποτελεί ίσως την πιο εμβληματική απεικόνιση του σωματικού και ψυχικού της πόνου. Σε αυτήν στάθηκαν τα κορίτσια μου και με ρώτησαν: «Γιατί ήταν έτσι»;
Η εικόνα αυτή είναι καθηλωτική και σκληρή ειδικά για ένα παιδί. Η Φρίντα παρουσιάζει τον εαυτό της ανοιχτό στα δύο, όπου στη θέση της σπονδυλικής στήλης υπάρχει ένας ιωνικός κίονας σπασμένος σε πολλά σημεία, συμβολίζοντας την ευθραυστότητα, αλλά και τη δύναμη που την κρατούσε όρθια. Τα λευκά λουριά που τυλίγουν το σώμα της είναι οι γύψινοι και μεταλλικοί θώρακες (κηδεμόνες) που αναγκαζόταν να φορά για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της.
Αυτή η γυναίκα, παρόλο που ένιωθε το σώμα της να καταρρέει ακριβώς όπως εκείνος ο κίονας, βρήκε τη δύναμη να κοιτάξει τον θεατή κατάματα με ένα βλέμμα αγέρωχο, γεμάτο υπερηφάνεια. Δεν επέτρεψε στα «λουριά» να την περιορίσουν. Αντίθετα, χρησιμοποίησε τον πόνο της ως δομικό υλικό για να χτίσει το δικό της οικοδόμημα, μετατρέποντας την προσωπική της «φυλακή» σε ελευθερία που εμπνέει γενιές και γενιές.
Μητέρα της φύσης και των ψυχών
Η Φρίντα μετούσιωσε την ανεκπλήρωτη μητρότητα σε έναν παγκόσμιο αλτρουισμό. Αφού δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει μια κύηση και να φέρει στον κόσμο έναν άνθρωπο, «μητέρισε» όλο τον κόσμο γύρω της. Τα ζώα της, οι μαϊμούδες, οι παπαγάλοι, τα ελάφια, δεν ήταν απλά κατοικίδια… ήταν τα παιδιά της. Τα φυτά στον κήπο της Casa Azul δεν ήταν μια απλή διακόσμηση, ήταν η ζωή που «θήλαζε» με τη φροντίδα της.
Αυτό ήταν το σπουδαιότερο μάθημα που θα μπορούσαν να πάρουν τα κορίτσια μου από αυτή την έκθεση: Η αληθινή αγάπη κρύβεται σε όσα δίνεις σε εκείνους που δεν σου ανήκουν. Στον πόνο που νιώθεις για το ξένο σαν να είναι δικό σου. Στην ικανότητα να προσφέρεις προστασία και στοργή χωρίς την ανάγκη της εξ αίματος συγγένειας.
Γιατί η Φρίντα στη Γιορτή της Μητέρας;
Συνηθίζουμε αυτή τη μέρα να γιορτάζουμε τη γονιμότητα. Φέτος, όμως, ίσως είναι μια καλή αφορμή να γιορτάσουμε και την προσφορά.
Για όλες εκείνες τις γυναίκες που ήθελαν να γίνουν μητέρες, αλλά οι συγκυρίες ή η υγεία τους είχαν άλλα σχέδια.
Για εκείνες που βίωσαν την απώλεια και το «αστέρι» τους λάμπει πια ψηλά, αφήνοντας μια τρύπα στην καρδιά (όπως εκείνη που αποτύπωσε σ’ ένα από τα συγκλονιστικά έργα της η Φρίντα), που μόνο η τέχνη ή η ανιδιοτελής αγάπη μπορεί να μαλακώσει.
Για τις γυναίκες που η «μητρότητά» τους διοχετεύεται στα αδέσποτα, στα λουλούδια, στο περιβάλλον, στους μαθητές τους, στην κοινωνία.
Το μεγαλύτερο Brand είναι η αυθεντικότητα
Η Φρίντα παραμένει το μεγαλύτερο σύμβολο θηλυκότητας γιατί δεν προσπάθησε να κρύψει τις πληγές της. Τις ζωγράφισε. Τις στόλισε με δαντέλες, λουλούδια και παραδοσιακά φορέματα. Μας έδειξε ότι μια γυναίκα παραμένει ολόκληρη, ακόμη κι όταν είναι «κομμάτια».
Φεύγοντας από τον «Ελληνικό Κόσμο», η μεγαλύτερη κόρη μου, είπε: «Την λυπάμαι που δεν μπόρεσε να κάνει παιδιά». Κι εκείνη τη στιγμή, το έδεσα στο μυαλό μου πως η Φρίντα άφησε πίσω της πολλά παιδιά, όλους εμάς που μαθαίνουμε μέσα από εκείνη να μετατρέπουμε τον πόνο σε ομορφιά και την έλλειψη σε περίσσευμα. Δεν άφησε απογόνους με το DNA της, αλλά άφησε με το έργο της, με το πνεύμα της, με το οποίο ταυτιζόμαστε μαζί της κάθε φορά που πονούμε, που ερωτευόμαστε, που αγωνιζόμαστε.
Στα κορίτσια μου είπα ότι κάθε άνθρωπος έχει το δικό του αστέρι κι εκείνης ήταν να λάμπει μέσα από τη δημιουργία. Αιώνια.
Η έκθεση αυτή, αλλά και το brand γύρω από τη Φρίντα, -για όποιον σκοπό και αν δημιουργήθηκε και όποιον σκοπό κι αν εξυπηρετεί για κάποιους- για εμάς είναι ξεκάθαρος και ευδιάκριτος:
Μια νίκη ενάντια στη λήθη. Ένα μάθημα ζωής. Μια απελευθέρωση ότι:
- Η αξία μιας γυναίκας δεν ορίζεται μόνο από τον ρόλο της ως μητέρα
- Η επιτυχία δεν είναι μια ευθεία γραμμή, αλλά μπορεί να γεννηθεί μέσα από τα συντρίμμια
- Ο πόνος μπορεί να γίνει χρώμα και η απώλεια έμπνευση
Η Φρίντα «γέννησε» έναν ολόκληρο κόσμο όπου το να είσαι διαφορετική, πληγωμένη, αλλά ταυτόχρονα περήφανη και στολισμένη, είναι το πιο όμορφο πράγμα στον κόσμο.
Όλα αυτά αποδεικνύουν ότι πίσω από το παγκόσμιο brand κρύβεται μια ιστορία που κάθε μαμά αξίζει να διηγηθεί στο παιδί της.
Η σύνδεσή της με την Γιορτή της Μητέρας
Η Γιορτή της Μητέρας, όπως θεσμοθετήθηκε από την Anna Jarvis το 1914, δεν γεννήθηκε μέσα από ανθοδέσμες και εμπορικά δώρα, αλλά από την επιθυμία να τιμηθεί μια γυναίκα (η μητέρα της, Ann Reeves Jarvis) που οργάνωνε ομάδες γυναικών για να βελτιώσουν τις συνθήκες υγιεινής και να μειώσουν την παιδική θνησιμότητα.
Είναι ενδιαφέρον ότι η ίδια η Anna Jarvis δεν έκανε ποτέ δικά της παιδιά. Πέρασε όλη της τη ζωή παλεύοντας για μια ιδέα, ακριβώς όπως η Φρίντα πάλεψε για την τέχνη της. Μάλιστα, αργότερα απογοητεύτηκε από την εμπορευματοποίηση της γιορτής, γιατί πίστευε ότι η ημέρα έπρεπε να είναι μια στιγμή συναισθηματικής ανάτασης και όχι κατανάλωσης. Το ίδιο, φαντάζομαι, θα ένιωθε και η Φρίντα βλέποντας το πρόσωπό της παντού.
Όμως, ίσως αυτός είναι ο ρόλος μας σήμερα: Να πάρουμε πίσω την ουσία. Να δούμε πίσω από το πρόσωπο και να τιμήσουμε τη «μητέρα» Φρίντα για όλα όσα μας κληροδότησε: το χρώμα, την αντοχή, το πάθος και την ανιδιοτελή αγάπη για τη ζωή. Και υπό αυτή την έννοια, υπήρξε βαθιά γόνιμη.
Για εμάς τις μαμάδες, η Φρίντα είναι μια υπενθύμιση ότι η γονιμότητα της ψυχής μας δεν στερεύει ποτέ. Ότι κάθε τι που δημιουργούμε με αγάπη, όπως μια ζωγραφιά με τα παιδιά μας, ένας μικρός κήπος στο μπαλκόνι, μια ζεστή και τρυφερή ανάμνηση, είναι ένα κομμάτι ζωής που μένει πίσω μας.
Στο πνεύμα αυτής της αγάπης που δεν χάνεται ποτέ, αλλά μεταμορφώνεται, ετοίμασα κάτι ιδιαίτερο για τα μέλη του Newsletter. Μια ξεχωριστή «Analog Ofrenda», έναν δικό σας μικρό βωμό για να στήσετε στο σπίτι με τα παιδιά. Είναι μια αφορμή να μιλήσετε για τις δικές σας ρίζες, τα όνειρα, να βάλετε χρώμα στις αναμνήσεις σας και να τιμήσετε όλα όσα «ανθίζουν» στην καθημερινότητά σας. Μαζί με το template θα λάβετε επίσης Δωρεάν και μια μικρή λίστα με παιδικά βιβλία και ταινίες που εξηγούν αυτή την παράδοση.
Έχετε ακούσει για τον μεξικάνικο βωμό «Ofrenda»;
Είναι η καρδιά της γιορτής της Ημέρας των Νεκρών και ένας υπέροχος τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για την αγάπη και τη μνήμη. Δεν είναι ένας χώρος λύπης, αλλά μια πολύχρωμη γιορτή για όσους δεν είναι πια μαζί μας.
Ειδικά για τη Φρίντα Κάλο, η Ofrenda είναι αναπόσπαστο κομμάτι της κληρονομιάς της. Κάθε χρόνο, στο διάσημο «Γαλάζιο Σπίτι» (Casa Azul) στο Μεξικό, αλλά και σε εκθέσεις σε όλο τον κόσμο, στήνεται ένας εντυπωσιακός βωμός προς τιμήν της, γεμάτος λουλούδια, χρώματα και τα αγαπημένα της αντικείμενα, κρατώντας τη μνήμη της ζωντανή.
Παραδοσιακά, μια Ofrenda στήνεται σε τρία επίπεδα, που το καθένα έχει τον δικό του ξεχωριστό συμβολισμό:
- Το Πάνω Επίπεδο (Ουρανός): Εδώ μπαίνουν οι φωτογραφίες των αγαπημένων προσώπων. Είναι το σημείο που θυμίζει πως οι ψυχές τους προσέχουν από ψηλά.
- Το Μεσαίο Επίπεδο (Γη): Εδώ τοποθετούνται οι «προσφορές». Τα αγαπημένα τους φαγητά, το παραδοσιακό ψωμί και γλυκά, για να «κεραστούν» κατά την επίσκεψή τους.
- Το Κάτω Επίπεδο (Κάτω Κόσμος): Είναι το σημείο ανάπαυσης. Εκεί τοποθετείται το νερό για να ξεδιψάσουν από το ταξίδι τους και κεριά για να φωτίζουν τον δρόμο της επιστροφής.
Πώς να φτιάξετε μια Ofrenda με τα παιδιά (Δωρεάν Εκτυπώσιμο)
Το Analog Altar (Ofrenda στα ισπανικά από την αγγλική λέξη «offering») είναι μια αποκλειστική δράση που ετοίμασε το Supermammasblog για να γεμίσει το σπίτι χρώματα και να βοηθήσει τα παιδιά να συνδεθούν με τις ρίζες και την οικογενειακή τους ιστορία με τον πιο τρυφερό τρόπο.
Γίνετε μέλη στην παρέα του newsletter μας συμπληρώνοντας το email σας στη φόρμα εγγραφής (Τσεκάρετε τα email σας -και τα Spam!- αμέσως μετά την εγγραφή) για να κατεβάσετε την Ofrenda σας).