Της Ευρυδίκης Χρήστου
Στην εποχή της επικοινωνιακής διαχείρισης και των ψηφιακών εντυπώσεων, το Υπουργείο Παιδείας παρουσίασε το Ψηφιακό Φροντιστήριο ως τη «μεγάλη τομή» της σύγχρονης ελληνικής εκπαίδευσης. Μια δωρεάν, διαδικτυακή πλατφόρμα, προσβάσιμη από κάθε γωνιά της χώρας. Τέλειο; Με μια πρώτη ανάγνωση ίσως… Πίσω όμως από τα εύηχα συνθήματα περί «ισότητας ευκαιριών» και «εκσυγχρονισμού», κρύβεται μια βαθιά προβληματική πραγματικότητα.
Το ψηφιακό αυτό εγχείρημα δεν έρχεται να συμπληρώσει τη δημόσια εκπαίδευση, έρχεται να επισφραγίσει την αποτυχία της. Στην πράξη, το ίδιο το κράτος θεσμοθετεί και νομιμοποιεί την παραπαιδεία, μετατρέποντας τη μάθηση από βιωματική διαδικασία σε μια ψυχρή, αποξενωμένη εμπειρία πίσω από μια οθόνη.
Τι είναι στην πραγματικότητα το Ψηφιακό Φροντιστήριο;
Σε πρακτικό επίπεδο, η πλατφόρμα λειτουργεί μέσω του Ψηφιακού Σχολείου και χωρίζεται σε δύο άξονες:
- Σύγχρονα (Live) Μαθήματα: Απογευματινές ζωντανές μεταδόσεις για τους μαθητές της Γ’ Λυκείου που προετοιμάζονται για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις.
- Ασύγχρονη Εκπαίδευση: Μια βιβλιοθήκη από σύντομα βιντεομαθήματα (τύπου «επεισοδίων») που καλύπτουν την ύλη από την Ε’ Δημοτικού έως το Λύκειο, με τη μετέπειτα προσθήκη εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης (AI Tutor) για αυτοματοποιημένες ασκήσεις.
Αν και το Υπουργείο προβάλλει τη συμμετοχή χιλιάδων μαθητών ως τεκμήριο επιτυχίας, η μαζικότητα αυτή δεν αποδεικνύει την ποιότητα του μέτρου, αλλά την απόγνωση των οικογενειών που αναζητούν οποιοδήποτε σωσίβιο σε ένα δυσλειτουργικό εξεταστικό σύστημα.
Τι συμβαίνει όταν η Γνώση γίνεται «Streaming»
Η μεγαλύτερη πληγή του Ψηφιακού Φροντιστηρίου εντοπίζεται στην πλήρη αποδόμηση της εκπαιδευτικής και παιδευτικής διαδικασίας… Η κατάρρευση της παιδαγωγικής αξίας. Η πραγματική μάθηση δεν είναι η παθητική κατανάλωση πληροφοριών. Είναι μια ζωντανή, αμφίδρομη σχέση.
- Χάνεται η ουσιαστική σύνδεση εκπαιδευτικού – παιδιού: Ο δάσκαλος μέσα στην τάξη είναι εκείνος που θα δείξει ενσυναίσθηση, θα διακρίνει τη σιωπηλή απορία στο βλέμμα του μαθητή, θα προσαρμόσει το μάθημα στις ανάγκες της στιγμής και θα στηρίξει ψυχολογικά το παιδί. Τι θα συμβεί όταν αυτή η ανθρώπινη ζεστή επαφή αντικατασταθεί από ένα απρόσωπο chat box και έναν καθηγητή-avatar σε μια οθόνη υπολογιστή;
- Αδυναμία οικειοποίησης της γνώσης: Όταν η εκπαίδευση μετατρέπεται σε βιντεομαθήματα γρήγορης κατανάλωσης (που συχνά θυμίζουν αισθητική TikToker), το παιδί εθίζεται στην επιφάνεια και όχι στο βάθος. Η γνώση δεν «κατακτάται», καταναλώνεται. Ο μαθητής παύει να είναι ενεργός συνδιαμορφωτής της μάθησης και γίνεται ένας παθητικός θεατής.
Θεσμοθέτηση της “Παραπαιδείας” αντί για ενίσχυση του δημόσιου σχολείου
Αντί το κράτος να εγγυηθεί ότι το πρωινό, δημόσιο σχολείο θα παρέχει όλα τα απαραίτητα εφόδια για τις εξετάσεις, έρχεται να δημιουργήσει ένα «κρατικό φροντιστήριο» τις απογευματινές ώρες. Πρόκειται για μια έμμεσα ξεκάθαρη παραδοχή πως το δημόσιο σχολείο, έτσι όπως είναι δομημένο, δεν επαρκεί.
Η κριτική της ΟΛΜΕ και πλήθους εκπαιδευτικών φορέων είναι καταιγιστική. Το κράτος επιλέγει να επενδύσει εκατομμύρια σε ψηφιακές πλατφόρμες και συνεργασίες με τεχνολογικούς κολοσσούς, τη στιγμή που:
- Τα σχολεία έχουν ξεκινήσει (και αυτή) τη χρονιά με χιλιάδες οργανικά και λειτουργικά κενά εκπαιδευτικών.
- Οι σχολικές υποδομές καταρρέουν, με αίθουσες-κλουβιά και θλιβερό υλικοτεχνικό εξοπλισμό.
- Οι οικογένειες αιμορραγούν οικονομικά για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες των παιδιών τους, αντί να λαμβάνουν ουσιαστική οικονομική στήριξη.
Αντί να επανδρωθούν οι τάξεις και να ενισχυθεί η διά ζώσης ενισχυτική διδασκαλία μέσα στο φυσικό περιβάλλον του σχολείου, προτιμάται η φθηνή λύση του «ενός καθηγητή για χιλιάδες μαθητές» μέσω διαδικτύου.
Οι μετέπειτα επιπτώσεις: Θέσεις εργασίας και κοινωνική αποξένωση
Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες αυτής της πολιτικής προδιαγράφονται ακόμη πιο δυσοίωνες.
Στον βωμό της ψηφιοποίησης και του “εκσυγχρονισμού”, οι θέσεις εργασίας των εκπαιδευτικών απειλούνται ακόμη περισσότερο μακροπρόθεσμα. Η λογική του «ενός κεντρικού ψηφιακού δασκάλου» ανοίγει την πόρτα για μελλοντική μείωση των προσλήψεων μόνιμου προσωπικού στα σχολεία, με το πρόσχημα ότι «το μάθημα υπάρχει ήδη online».
Σοβαρότερο όλων είναι η κοινωνική απομόνωση των εφήβων. Μετά από ένα εξαντλητικό εξάωρο στο σχολείο, οι μαθητές κλείνονται ξανά σε ένα δωμάτιο μπροστά σε μια οθόνη για άλλες τόσες ώρες. Η κοινωνικοποίηση, η συλλογική προσπάθεια και η αλληλεγγύη μεταξύ των συμμαθητών αντικαθίστανται από την ατομική, μοναχική ψηφιακή επιβίωση.
Το Ψηφιακό Φροντιστήριο δεν είναι πρόοδος… είναι μια ψηφιακή οπισθοδρόμηση ντυμένη με τον μανδύα της νεωτερικότητας. Η εκπαίδευση των παιδιών μας δεν μπορεί να βασίζεται σε αλγόριθμους, AI tutors και απρόσωπα streams. Αν η πολιτεία ήθελε πραγματικά να στηρίξει την κοινωνία, θα γέμιζε τα σχολεία με δασκάλους, θα εκσυγχρόνιζε τα σχολικά κτίρια και θα έκανε τη διά ζώσης Παιδεία το μοναδικό και επαρκές στήριγμα κάθε μαθητή. Κάθε άλλη λύση είναι απλώς ένα φτηνό υποκατάστατο που δεν υπονομεύει απλώς, αλλά υποθηκεύει το μέλλον των παιδιών μας.
