Της Ευρυδίκης Χρήστου
Το πρώτο πράγμα που μαθαίνουμε στα παιδιά μας είναι να μοιράζονται, να προσέχουν τα πράγματά τους και να σέβονται την ιστορία της οικογένειάς τους. Τους δείχνουμε τις φωτογραφίες των παππούδων τους, τους λέμε ιστορίες από το παρελθόν για να ξέρουν ποιες είναι οι ρίζες τους. Τι γίνεται, όμως, όταν το ίδιο το Κράτος αποφασίζει να βγάλει σε μακροχρόνια μισθωτήρια τις ρίζες μιας ολόκληρης χώρας; Τις ρίζες της δικής μας χώρας;
Πρόσφατα μάθαμε ότι υπογράφηκαν οι συμβάσεις εκμίσθωσης για τα πωλητήρια (Gift Shops) 27 από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της Ελλάδας –ανάμεσά τους η Ακρόπολη, οι Δελφοί, η Κνωσός και η Αρχαία Ολυμπία– τα οποία παραχωρήθηκαν σε ιδιωτική κοινοπραξία για 6+6 χρόνια. Το αντίτιμο; Το «αστρονομικό» ποσό των 50.600 ευρώ τον μήνα συνολικά. Οπότε, αν κάνετε τη διαίρεση, το «ενοίκιο» για την πολιτιστική κληρονομιά που γέννησε τη δημοκρατία, τις τέχνες και τις επιστήμες, αντιστοιχεί σε μόλις… μερικά ψίχουλα ανά τοποθεσία.
Μας λένε, βέβαια, οι υποστηρικτές της απόφασης (οι επονομαζόμενοι και ως εκσυγχρονιστές) ότι δεν πρόκειται για “ξεπούλημα”, αλλά για μια εμπορική μίσθωση (leasing), όπου ο ιδιώτης αναλαμβάνει το ρίσκο, το προσωπικό, τα αποθέματα (και μπλα μπλα μπλα), ενώ το κράτος εισπράττει σίγουρα έσοδα. Ακούγεται λογικό και καθαρά επιχειρηματικό, έτσι δεν είναι;
Όμως, αν ξύσουμε λίγο την επιφάνεια αυτής της «τεχνοκρατικής» βιτρίνας, γεννώνται τεράστια ερωτηματικά που κάθε έννους -γονιός και μη- οφείλει να θέσει. Ηλίου δε φαεινότερον ότι αυτή η απόφαση δεν προήλθε από ταυτομάτου (όλως τυχαίως). Αντιθέτως, είναι το αποτέλεσμα ενός ευρύτερου, θεσμικού σχεδίου που αλλάζει ριζικά τον τρόπο που η χώρα μας αντιμετωπίζει την ιστορία της.
Από τον «Πόρο» στην «Κληρονομιά Α.Ε.»: Τι αλλάζει στην πράξη;
Ας ξετυλίξουμε το νήμα…
Με πρόσφατο νομοσχέδιο, το Ελληνικό Δημόσιο και ο ΟΔΑΠ (Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Πόρων) προχώρησαν στη σύσταση ενός νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου υπό τη μορφή Ανώνυμης Εταιρείας, με την επωνυμία «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε.».
Προσέξτε τη λέξη-κλειδί: Αντί για οργανισμό διαχείρισης πολιτιστικών πόρων (δηλαδή των εσόδων), πλέον μιλάμε για διαχείριση της ίδιας της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω μιας εταιρικής δομής με οικονομική και επιχειρηματική αυτοτέλεια! Στην πράξη, αυτό σημαίνει κατάργηση του δημόσιου χαρακτήρα προστασίας των μνημείων μας. Οι αρμοδιότητες του Υπουργείου Πολιτισμού, που προστατεύονται από το Σύνταγμα και τον Αρχαιολογικό Νόμο, μεταφέρονται σε μια Ανώνυμη Εταιρεία. Κι όταν η Ιστορία μετατρέπεται σε Α.Ε., ο μοναδικός της στόχος μοιραία , είναι ένας: το κέρδος.
Η σφοδρή αντίδραση των Αρχαιολόγων
Αυτή η εκχώρηση έχει ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων. Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων έχει ταχθεί ανοιχτά και δυναμικά ενάντια στο Υπουργείο Πολιτισμού, καταγγέλλοντας μια έμμεση πλην σαφή ιδιωτικοποίηση των πάντων. Οι άνθρωποι που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στο να σκάβουν, να συντηρούν και να προστατεύουν την ιστορία μας, προειδοποιούν ότι η μετατροπή των μουσείων σε επιχειρήσεις αλλοιώνει την επιστημονική και παιδευτική τους αποστολή.
Τα νούμερα προκαλούν ίλιγγο…
Πώς κοστολογήθηκαν αυτά τα μισθωτήρια και πώς μεταφράζεται αυτή η «εταιρική» λογική στην καθημερινότητά μας;
Από τη μία πλευρά, έχουμε προκλητικά χαμηλά μισθώματα, ενώ σύμφωνα με δημοσιεύματα, παρότι προβλέπονταν αυτοψίες και έρευνα αγοράς, 7 από τα 27 πωλητήρια αποτιμήθηκαν χωρίς στοιχεία επισκεψιμότητας, υποτιμώντας προκλητικά όχι μόνο τη δυναμική των μνημείων μας, αλλά και τη νοημοσύνη μας.
Η Ακρόπολη των παγκόσμιων ρεκόρ επισκεψιμότητας (ο Ιερός Βράχος δέχεται 4.616.459 ἐπισκέπτες τόν χρόνο) κοστολογήθηκε έναντι 17.000 ευρώ τον μήνα.
Το Μουσείο των Μυκηνών, παραχωρήθηκε για το αστείο μηνιαίο μίσθωμα των 1.100 ευρώ!
Και κάπου εδώ διερωτάται κανείς: Ποια “ελεύθερη” αγορά λειτούργησε; Στον διαγωνισμό αυτό εμφανίστηκε μόνο μία συμμετοχή. Μία και Μοναδική κοινοπραξία έλαβε μέρος.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα και τις επίσημες καταγγελίες των ανθρώπων του πολιτισμού -συμπεριλαμβανομένων του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ) και της Πανελλήνιας Ένωσης Συντηρητών Αρχαιοτήτων (ΠΕΣΑ)– οι όροι της προκήρυξης έμοιαζαν υπερβολικά «φωτογραφικοί», ενώ η χρονική προθεσμία κατάθεσης των προσφορών για τον τελικό μεγάλο διαγωνισμό ήταν διάρκειας μόλις δύο ημερών και δη, εν μέσω καλοκαιριού . Κάτι που πρακτικά και αυτομάτως καθιστά αδύνατο για οποιονδήποτε άλλον ενδιαφερόμενο να προλάβει να καταθέσει πλήρη φάκελο, αφήνοντας έτσι το πεδίο ελεύθερο…
Όταν οι συμπτώσεις παρα-γίνονται πολλές…
- Η εταιρεία που ηγείται της κοινοπραξίας (Space Hellas) είναι η μητρική της SingularLogic – της εταιρείας, δηλαδή, που διαχειρίζεται το λογισμικό (συγκέντρωση και έκδοση των αποτελεσμάτων) των εθνικών μας εκλογών. Όταν οι ίδιοι άνθρωποι μετρούν τις ψήφους μας και παράλληλα αναλαμβάνουν με «φωτογραφικούς» όρους τις εισπράξεις των μουσείων, οι θεσμικές απορίες περί “προς τα πού” κινούνται τα νήματα της εξουσίας, είναι εύλογες.
- Ο διαγωνισμός προκηρύχθηκε από τον ΟΔΑΠ στις 4 Ιουνίου 2026, ενώ η σχετική σύμβαση υπογράφηκε με διαδικασίες-εξπρές παραμονές του Δεκαπενταύγουστου, συγκεκριμένα στις 14 Αυγούστου 2026 (bankingnews). Το νομοσχέδιο για τη σύσταση του «Οργανισμού Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε.» τέθηκε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση την Τρίτη 7 Ιουλίου 2026.
Εύλογα και ρητορικά ερωτηματικά που εγείρονται…
Πώς εξηγείται ένας εθνικός διαγωνισμός για τα 27 πιο προσοδοφόρα “φιλέτα” του ελληνικού τουρισμού να καταλήγει σε έναν και μοναδικό υποψήφιο; Γιατί επιλέχθηκε η “καρδιά” του Αυγούστου για την υπογραφή μιας τόσο κρίσιμης σύμβασης, την ίδια ακριβώς περίοδο που το Υπουργείο Πολιτισμού έστηνε βιαστικά τον νέο θεσμικό υπερ-φορέα; Προστατεύεται το δημόσιο συμφέρον όταν η πολιτιστική μας κληρονομιά εκμισθώνεται για ένα τόσο ευτελές αντίτιμο; Και εν τέλει, όταν μπαίνει ταμπελάκι με τιμή στην Ιστορία και τον Πολιτισμό μιας ολόκληρης χώρας, ενός λαού, τότε είναι άτοπο να χρησιμοποιούμε τον όρο “πολιτιστική Αξία”.
«Ό,τι έχει τιμή, μπορεί να αντικατασταθεί από κάτι άλλο ως ισοδύναμο. Ό,τι όμως υψώνεται πάνω από κάθε τιμή, αυτό έχει αξία» Ιμμανουελ Καντ
Η επέλαση της «ψηφιακής ομοιομορφίας»
Στο όνομα του εκσυγχρονισμού και της ψηφιοποίησης, κινδυνεύουμε να δούμε τα μουσεία μας να μετατρέπονται σε απρόσωπα, τυποποιημένα καταστήματα franchise. Η πολιτιστική μας ταυτότητα ψηφοποιείται, συσκευάζεται και πωλείται με ενιαίο barcode.
Όλα έχουν μια τιμή;
Ποιο είναι το μήνυμα που περνάμε στη νέα γενιά; Όταν πηγαίνουμε τα παιδιά μας στα μάρμαρα της Ακρόπολης ή στον ιερό χώρο των Δελφών για να τους διδάξουμε το μεγαλείο των προγόνων μας, τι ακριβώς τους μαθαίνουμε;
Ότι τα πάντα σε αυτή τη ζωή έχουν μια τιμή… Τους διδάσκουμε ότι το Κράτος είναι μοιραία ανίκανο να διαχειριστεί την κληρονομιά του. Παραδίδουμε στα παιδιά μας μια Ελλάδα απογυμνωμένη από τον δημόσιο και κοινωνικό χαρακτήρα των αγαθών της, όπου η οικονομική αποδοτικότητα και το κέρδος μπαίνουν συνειδητά πάνω από την παιδαγωγική και πολιτισμική αξία.
Δεν είναι ζήτημα «εκσυγχρονισμού». Είναι ζήτημα αξιοπρέπειας και σεβασμού προς το παρελθόν και το μέλλον. Αν σήμερα παραχωρούμε τα πωλητήρια με τέτοια μακροχρόνια μισθωτήρια, τι θα έχει σειρά αύριο; Η συντήρηση; Η ίδια η διαχείριση των εισιτηρίων;
Τι πρέπει να κάνουμε ως λαός; Πώς πρέπει να κινητοποιηθούμε;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι η αδράνεια και η παραίτηση. Οφείλουμε να δράσουμε, μέσα από:
-
- Συμμαχία με τους ανθρώπους του Πολιτισμού: Στεκόμαστε δίπλα στον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων και τα σωματεία εργαζομένων που δίνουν δικαστικούς και απεργιακούς αγώνες ενάντια σε αυτές τις μεθοδεύσεις.
- Θεσμική Πίεση & Ψηφίσματα: Δημιουργούμε και υπογράφουμε ψηφίσματα. Η συλλογή χιλιάδων υπογραφών από συνειδητοποιημένους γονείς ασκεί πραγματική πολιτική πίεση.
- Ψηφιακό Ακτιβισμό: Σπάμε τη σιωπή των συστημικών μέσων. Μοιραζόμαστε την αλήθεια στα social media και κρατάμε το θέμα ζωντανό.
- Συνειδητή Καταναλωτική Στάση: Αρνούμαστε να γίνουμε πελάτες στα ιδιωτικοποιημένα πωλητήρια. Επιλέγουμε συνειδητά να στηρίζουμε ανεξάρτητους ντόπιους τεχνίτες, μικρά βιβλιοπωλεία και εγχώριους δημιουργούς που κρατούν ζωντανή την παράδοση και την Μνήμη.
Η αξία του Παρθενώνα ή των Μυκηνών μετριέται με το πνευματικό και ψυχικό αποτύπωμα που αφήνει στα παιδιά μας, με τη σύνδεσή τους με τη δημοκρατία και την κοινή μας ταυτότητα.
Ας διδάξουμε στη νέα γενιά ότι η μνήμη και η αξιοπρέπεια ενός λαού δεν κοστολογούνται. Αν επιτρέψουμε να κοστολογηθούν τα πάντα, τότε παύουμε να είμαστε κοινωνία και γινόμαστε απλώς μια επιχείρηση!
Τα παιδιά μας αξίζουν να κληρονομήσουν μια Ελλάδα που στέκεται στα πόδια της με περηφάνεια, και όχι μια Ελλάδα που υπογράφει φθηνά μισθωτήρια για την ιστορία της. Αν δεν προστατεύσουμε εμείς τις ρίζες τους, ποιος περιμένουμε να το κάνει; Αντί να αρκούμαστε στο: Τις πταίει που δυστυχώς επτωχεύσαμεν (τω πνεύματι), ας προλάβουμε την Αρχή του Τέλους…
