Μια άλλη Θήβα από μια άλλη γονεϊκή ματιά: Τα μαθήματα που μας άφησε ως παρακαταθήκη η παράσταση - φαινόμενο

Ξεκίνησε ως ένα εναλλακτικό, «μικρό» έργο σε μια πειραματική σκηνή και εξελίχθηκε σε μια τεράστια εμπορική και καλλιτεχνική επιτυχία, συμπληρώνοντας 4 συνεχόμενες σεζόν, αλλεπάλληλα sold-out, ξεπερνώντας τους 250.000 θεατές.

Ο λόγος για την “word of mouth” παράσταση «Μια άλλη Θήβα» του Σέρχιο Μπλάνκο, σε σκηνοθεσία του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου, την οποία παρακολουθήσαμε στο Βεάκειο Θέατρο, λίγο πριν την ολοκλήρωση του κύκλου της. Εκεί, διαπιστώσαμε ιδίοις όμμασι όχι μόνο τους λόγους που δικαιωματικά χαρακτηρίστηκε ως το απόλυτο θεατρικό φαινόμενο των τελευταίων ετών στην Ελλάδα , αλλά και τα γονεϊκά μαθήματα που μας άφησε παρακαταθήκη.

Η οπτική αντίθεση: Το «μέσα» και το «έξω» της ανθρώπινης ψυχής

Η εμπειρία της θέασης κάτω από τον ουρανό του ανοιχτού Θεάτρου, δημιουργούσε την αίσθηση μιας αντίθεσης που ωστόσο, λειτουργούσε ταυτόχρονα και εξισσοροπητικά με το σκηνικό της παράστασης. Από τη μία πλευρά, η απόλυτη αίσθηση ελευθερίας ενός εξωτερικού χώρου κάτω από έναν απέραντο ουρανό και από την άλλη, η κλειστοφοβική ατμόσφαιρα της σκηνής: ένα κλουβί από κάγκελα, που αναπαριστούσε ένα μικρό γήπεδο μπάσκετ φυλακής. Τα κάγκελα οριοθετούσαν τη φυλακή και το χάος της ψυχής του θύματος, ενώ ο ανοιχτός ουρανός από πάνω γινόταν η κραυγή του για ελευθερία και η βαθιά, απέλπιδα ανάγκη του να σπάσει τα δεσμά και να λυτρωθεί από τη μοιραία καταδικασμένη ύπαρξη του.

Γιατί, αυτή η παράσταση – φαινόμενο συζητήθηκε τόσο πολύ από γονείς και εκπαιδευτικούς;

Με μια πρώτη ματιά, πρόκειται για ένα έργο που πραγματεύεται μια άγρια πατροκτονία και τη ζωή ενός 21χρονου ισοβίτη μέσα στη φυλακή. Πίσω από αυτήν όμως, κρύβεται μια από τις πιο συγκλονιστικές ανατομίες της σύγχρονης οικογένειας, της πατριαρχίας και του γονεϊκού τραύματος που έχουμε δει ποτέ στη σκηνή.

1. Το «σπάσιμο» του Οιδιπόδειου Μύθου στην πράξη

Η παράσταση πατάει πάνω στον Οιδιπόδειο μύθο για να τον ανατρέψει με τρόπο συγκλονιστικό, μιλώντας για το σήμερα. Από τη μια, ο Οιδίποδας είναι το θύμα της άγνοιας και του πεπρωμένου, από την άλλη, ο Μαρτίν είναι το θύμα ενός απάνθρωπου οικογενειακού περιβάλλοντος. Γνώριζε πολύ καλά ποιον σκότωνε, γιατί κάθε μία από τις 21 μαχαιριές του (η περιγραφή της σκηνής της πατροκτονίας από τον ίδιο τον δράστη με χειρουργική ακρίβεια, σε συνδυασμό με την καθηλωτική συνοδευόμενη κινησιολογία της από τον πρωταγωνιστή Δημήτρη Καπουράνη συγκλονίζουν), ήταν η απάντηση σε χρόνια συσσωρευμένου πόνου, υποτίμησης και φόβου. Το έργο δεν δικαιολογεί την πράξη, αλλά φέρνει την κοινωνία αντιμέτωπη με μια σκληρή αλήθεια: ότι κανένα έγκλημα δεν γεννιέται στο κενό.

Όλοι, λίγο ή πολύ, θέλουμε να σκοτώσουμε τον πατέρα μας

Εδώ “κουμπώνουν” και τα λόγια του Φρόιντ που μεταφέρει ο συγγραφέας (υπέροχος Θάνος Λέκκας) στον κρατούμενο: «Όλοι, λίγο ή πολύ, θέλουμε να σκοτώσουμε τον πατέρα μας». Μόνο που για τον μέσο άνθρωπο, αυτή η «δολοφονία» είναι μια υγιής, συμβολική διαδικασία — το αναγκαίο σπάσιμο της πατρικής αυθεντίας για να μπορέσει το παιδί να ενηλικιωθεί και να βρει τη δική του ταυτότητα. Στην περίπτωση όμως του Μαρτίν, η συμβολική αυτή ανάγκη μετατράπηκε σε μια τραγική, κυριολεκτική πατροκτονία. Γιατί όταν ο πατέρας αρνείται να γίνει προστάτης και μεταμορφώνεται σε δυνάστη, η ανάγκη του παιδιού για επιβίωση μετατρέπει τον ψυχολογικό μύθο σε ωμή, αιματηρή πραγματικότητα.

2. Η ανάγκη των εφήβων και των νέων να ακουστούν

Ένα από τα πιο δυνατά στοιχεία της παράστασης είναι η σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στον νεαρό κατάδικο και τον συγγραφέα που τον επισκέπτεται στη φυλακή για να γράψει ένα έργο γι’ αυτόν. Ο Μαρτίν, ένα παιδί παραμελημένο, κακοποιημένο και περιθωριοποιημένο, βρίσκει για πρώτη φορά στη ζωή του κάποιον που κάθεται να τον ακούσει. Όχι να τον κρίνει, όχι να τον τιμωρήσει, αλλά να ακούσει την ιστορία του, τις σκέψεις του, τα όνειρά του που έσβησαν. Αλήθεια, πόσο συχνά ακούμε πραγματικά τα παιδιά μας, ειδικά στην ευάλωτη ηλικία της εφηβείας και της πρώτης νεότητας; Πόσο χώρο τους δίνουμε να εκφράσουν τον θυμό ή τον φόβο τους πριν αυτός μετατραπεί σε αυτοκαταστροφή;

3. Τοξική αρρενωπότητα και η κληρονομιά του φόβου

Ο πατέρας στο έργο (αν και απών από τη σκηνή) είναι μια φιγούρα που κυριαρχεί. Εκπροσωπεί ένα μοντέλο ακραίας τοξικής αρρενωπότητας, όπου η επιβολή, η σωματική βία και ο συναισθηματικός ευνουχισμός θεωρούνταν εργαλεία «ανατροφής». Η παράσταση λειτουργεί ως ένας καθρέφτης που μας αναγκάζει να αναλογιστούμε τα δικά μας στερεότυπα. Πώς μεγαλώνουμε τα αγόρια μας σήμερα; Τους επιτρέπουμε να είναι ευάλωτα; Να κλαίνε; Τους μαθαίνουμε να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους χωρίς βία;

4. Μια αφορμή για δύσκολες συζητήσεις με τα μεγάλα παιδιά μας

Η «Μια Άλλη Θήβα» υπήρξε μια ιδανική παράσταση για να την παρακολουθήσει ένας γονιός μαζί με το έφηβο παιδί του (άνω των 15-16 ετών). Το έργο αγγίζει θέματα ψυχικής υγείας, κοινωνικού αποκλεισμού, σεξουαλικής ταυτότητας (με πολύ διακριτικό τρόπο) και των ορίων της προσωπικής ελευθερίας – θέματα που απασχολούν έντονα τη σημερινή γενιά των εφήβων.

Ήταν αναμφισβήτητα μια από τις πιο συζητημένες και επιδραστικές παραστάσεις των τελευταίων ετών, από εκείνες που αφήνουν ισχυρό αποτύπωμα στο κοινό και στο ελληνικό θέατρο ακόμα και αφότου πέσει η αυλαία. Μας καλεί να ξεβολευτούμε, να κοιτάξουμε πίσω από τις κλειστές πόρτες των σπιτιών μας, να αναγνωρίσουμε τα λάθη των προηγούμενων γενεών και να δεσμευτούμε ότι θα μεγαλώσουμε παιδιά με περισσότερη αποδοχή, ενσυναίσθηση , επικοινωνία, αγάπη.

Αν έπρεπε να την χαρακτηρίσω με μια φράση, αυτή θα ήταν σίγουρα: “Σύγχρονη Τραγωδία”!