Κόκκινη κλωστή δεμένη, στην ανέμη τυλιγμένη, δώσ’ της κλώτσο να γυρίσει, παραμύθι ν’ αρχινίσει... Η αφήγηση ιστοριών και παραμυθιών έχει πολλαπλά οφέλη στην ψυχολογία και τη διαμόρφωση της προσωπικότητας των παιδιών.
- Μαθαίνουν ν’ ακούν. Παρατηρούμε πως οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν την τάση να μιλούν και όχι ν’ ακούν (μάλλον δεν είχαν ακούσει πολλά παραμύθια όταν ήταν μικροί…). Όταν ακούς μπαίνεις αυτομάτως σε μια διαδικασία σκέψης και φιλτραρίσματος, αποκτώντας κρίση, χωρίς τον κίνδυνο να δέχεσαι παθητικά ό,τι σου λένε. Κατά αυτόν τον τρόπο, η ακρόαση παραμυθιών εξάπτει τη φαντασία των παιδιών και ενισχύει τη δημιουργικότητα και την ικανότητα σκέψης τους.
- Βελτιώνεται η γλωσσική τους ικανότητα και εκφραστικότητα, καθώς και η ικανότητα συγκέντρωσης.
- Ταυτίζονται με τους ήρωες και έτσι προσπαθούν να μιμηθούν θετικές συμπεριφορές και σκέψεις, ξεπερνούν φόβους και αδυναμίες και μαθαίνουν να επιλύουν μόνα τους δύσκολες καταστάσεις και προβλήματα.
Πέρα από την ανάγνωση κλασσικών ή σύγχρονων παραμυθιών, τα παιδιά λατρεύουν και τις φανταστικές ιστορίες που τους διηγούμαστε οι ίδιοι. Παρακάτω έχω ετοιμάσει έναν χρήσιμο οδηγό για να γίνουμε οι ίδιοι εμπνευστές του μαγικού κόσμου των παιδιών μας και να μπούμε μέσα στην “παραμυθοχώρα” τους…
Ερεθίσματα από παντού…
- Παίρνουμε ερεθίσματα από οπουδήποτε (μια ενοχλητική συμπεριφορά του παιδιού, τη φύση, μια ζωγραφιά, μια παλιά φωτογραφία, διάφορους ήχους, ένα παιχνίδι, ένα αγαπημένο παραμύθι)
Έμφαση στην ιδιότητα του ήρωα
- Εστιάζουμε στα ιδιαίτερα στοιχεία μιας εικόνας (μαύρα σύννεφα στον ουρανό, ένα πουλί που δεν πετά) ή την ιδιότητα του ήρωα (π.χ. τρέχει γρήγορα, δεν μοιράζεται) ή τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του (έχει μεγάλη μύτη – στόμα – αυτιά – κοιλιά – πολύχρωμα μαλλιά).
Βρίσκουμε τον τίτλο
- Από τα δυνατά κι εμφανή στοιχεία του ήρωα, μπορούμε να εμπνευστούμε και τον τίτλο (“Το σύννεφο που έκλαιγε”, “Τα χρώματα του ουράνιου τόξου”, “Ο γενναίος ιππότης, ο κακόκεφος νάνος, η ευγενική νεράιδα).
Παρομοιάζουμε πρόσωπα και καταστάσεις
- Μπορούμε επίσης, να κάνουμε παρομοιώσεις, προάγοντας τη θετική έκβαση της ιστορίας: Ο θυμός κι η στενοχώρια είναι σαν το μαύρο σύννεφο… Μόλις βγάλει τα δάκρυά του, καθαρίζει και δίπλα του ξεπροβάλλει ένα πολύχρωμο ουράνιο τόξο, που μοιάζει με τη δική μας χαρούμενη διάθεση…
Βρίσκουμε ομοιοκατάληκτες λέξεις που προσδιορίζουν τον ήρωα
- Φτιάχνουμε ομοιοκατάληκτες λέξεις, προσδίδοντας και την ιδιότητα κάθε ήρωα (π.χ. Ζίκος ο πεινασμένος λύκος, Φάντα η χαρούμενη γιρλάντα, Ρέτα η αργή Καρέτα, Μίνα η γλυκιά προβατίνα, Βάγια η έξυπνη κουκουβάγια, Πουπού η πονηρή αλεπού, κ.ο.κ.).
Ιστορίες από τα παιδικά μας χρόνια
- Τα παιδιά εξιτάρονται όταν μαθαίνουν τι έκανε η μαμά κι ο μπαμπάς όταν ήταν κι αυτοί μικροί (ναι, υπήρξαμε κι εμείς κάποτε!). Αυτομάτως, μας απομυθοποιούν και καταλαβαίνουν πως κι εμείς κάναμε τις αταξίες μας…
Οικογενειακές ιστορίες
- Ταυτίζουμε τους ήρωες της ιστορίας με τα μέλη της οικογένειάς, δίνοντάς τους ονόματα που μοιάζουν με τα δικά μας (π.χ. Παναγιώτης αντί Παντελής, Χριστόφορος αντί Χρήστος, κτλ.) και περνάμε το μήνυμα που θέλουμε να περάσουμε. (Π.χ. να κάθονται ήσυχα στο αυτοκίνητο, να τρώνε το φαγητό, να τακτοποιούν τα παιχνίδια, να βουρτσίζουν τα δόντια, κτλ.). Σίγουρα το να δημιουργήσουν οι γονείς μια ιστορία μόνο για τα παιδιά τους, ταυτόχρονα ενισχύει και την αυτοπεποίθησή τους.
Μια μπερδεμένη ιστορία
- Κόβουμε διάφορες λέξεις από εφημερίδες, περιοδικά ή τυπώνουμε από τον υπολογιστή και τις ανακατεύουμε. Εμφανίζοντάς τες μια – μια ξεδιπλώνεται η “τρελή” μας ιστορία, προκαλώντας άφθονο γέλιο.
Κι έζησαν αυτοί καλά… και μετά;
- Συνεχίζουμε τα γνωστά παραμύθια της Κοκκινοσκουφίτσας και της Σταχτοπούτας από εκεί που σταματούν. Τι έγινε αφού έφυγε τρέχοντας ο λύκος; Πώς ζούσε το παραμυθένιο ζευγάρι μετά το γάμο; (Εδώ προσοχή τι θα πείτε και κυρίως πώς θα το πείτε!!!!
Φαντασία και πραγματικότητα
- Περιπλέκουμε το ρεαλιστικό στοιχείο με το φανταστικό. Πχ. Όταν δεν μιλάμε ευγενικά ή δεν μιλάμε καθόλου, γινόμαστε αόρατοι… Ο σκύλος της γιαγιάς (Αγίου Βερνάρδου) φέτος, θα βοηθήσει τον Άγιο Βασίλη και τον Ρούντολφ στην μεταφορά των δώρων… Αφήστε να αιωρείται η αλήθεια. Ακόμη και στο μόνιμο και επίμονο ερώτημά τους για το αν υπάρχει Άγιος Βασίλης, δεν χρειάζεται να πείτε ψέματα, αλλά ούτε και ν’ αποκαλύψετε την αλήθεια!!! Αντιστρέψτε τους το ερώτημα: “Εσύ τι πιστεύεις;” Λίγη μαγεία χρειάζεται σε όλες τις ηλικίες και σε όλες τις καταστάσεις! Αλλιώς, η ωμή πραγματικότητα, δεν χωνεύεται με τίποτα!
Extra tips
Οι εξής απλές ερωτήσεις που θα σε βοηθήσουν να γράψεις το δικό σου παραμύθι:
- Ποιος (πρόσωπο ή ζώο)
- Πού
- Πότε
- Τι (ιδιότητα, συνήθεια)
- Γιατί
- Σκέψεις
- Λύση
Πώς να γράψουμε ένα ποίημα…
Ιδανικά ποιήματα για μικρά παιδιά, είναι εκείνα που βασίζονται στη δομή “Λίμερικ”. Πρόκειται για κωμικά, πολλές φορές “χωρίς νόημα” 5στιχα ποιηματάκια, στα οποία συνυπάρχει το λογικό με το παράλογο και το πιθανό με το απίθανο. Στόχο έχουν να καλλιεργήσουν τη φαντασία, τη δημιουργική έκφραση και το χιούμορ των παιδιών, αλλά και να εμπλουτίσουν το λεξιλόγιο και τη συνδυαστική σκέψη τους.
Δομή “Λίμερικ”:
- Ομοιοκαταληξία: (1ος – 2ος – 5ος στίχος και 3ος – 4ος).
- 1ος στίχος: παρουσίαση πρωταγωνιστή
- 2ος στίχος: ιδιότητα ή παραξενιά του
- 3ος στίχος – 4ος στίχος: ενέργειες πρωταγωνιστή και πλοκή
- 5ος στίχος: επανάληψη του 1ου μ’ ένα επιπρόσθετο ευρηματικό επίθετο για τον πρωταγωνιστή
Παραδείγματα:
Λίμερικ του Edward Lear
- Έναν παράξενο άντρα από τη Δύση
Με στολισμένο ρούχο είχανε ντύσει
Τον ρωτούσανε «Σου κάνει;»
Κι απαντούσε «Σα φουστάνι!»
Ο δύστροπος ο άντρας απ’ τη Δύση.
2. Ένας άντρας απ’ τη Χάγη
Με το νου τρέλες παράγει
Κι έφτιαξε ένα μπαλόνι
Στο φεγγάρι είχε τιμόνι
Ο πλανεμένος άντρας απ’ τη Χάγη.
Έλληνες συγγραφείς Λίμερικ
- Ένας σκαντζόχοιρος χοντρός που έμενε στα Σπάτα
Έτρωγε μόνο αυγά βραστά και τα ‘θελε μελάτα
έπινε όμως τα αυγά σαν να ‘τανε νεράκι
Κι απ’ τα πολλά του τα κιλά έμοιαζε – γουρουνάκι
Ο ΛΑΙΜΑΡΓΟΣΚΑΝΤΖΟΧΟΙΡΟΣ που έμενε στα Σπάτα. (Λιάνα Αρανίτου)
2. Θέλω να σε παντρευτώ, είπε το χωριό στην πόλη,
να ζήσουμε τα δυο μαζί στης φύσης το περβόλι!
Δέξου, λοιπόν το δώρο μου χίλιους ασκούς αέρα,
Το νέφος σου να διώξουμε, να λάμψεις μέχρι πέρα!
Αχ, το πονόψυχο χωριό που σκέφτεται την πόλη! (Καίτη Σταθούδη)
Προέλευση Ποιημάτων “Limerick – Λίμερικ”: Αγγλική Παιδική Λογοτεχνία, με ρίζες από παραδοσιακές – λαϊκές ποιητικές φόρμες.
Τομή: το έργο του Edward Lear “The book of
Nonsence”, 1846 («Το βιβλίο των ανοησιών»).