Παιδέματα

Όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τη ψυχολογία των παιδιών στην περίοδο της πανδημίας – Απαντήσεις και συμβουλές από την Έλλη Γιαννοπούλου

Τα περιοριστικά μέτρα λόγω COVID-19, η αβεβαιότητα για τον χρόνο λήξης της πανδημίας και τα συνεχή lockdown, επηρεάζουν έντονα την ψυχική υγεία όλων μας, πόσο μάλλον των παιδιών. Δεδομένου ότι τα παιδιά δεν έχουν αναπτύξει πλήρως τον μηχανισμό εκείνον, μέσω του οποίου μπορούν να επικοινωνήσουν τη συναισθηματική τους φόρτιση ή να εκφράσουν τα άγχη και τις φοβίες τους, οι γονείς είναι σημαντικό να προσπαθήσουν να τα αποκωδικοποιήσουν, παρατηρώντας τις αλλαγές στη διάθεση και τη συμπεριφορά τους. Η Ψυχολόγος Έλλη Γιαννοπούλου*, απαντά σε 5 κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με την ψυχολογία των παιδιών κατά την περίοδο της πανδημίας και προτείνει τρόπους στήριξης, διαχείρισης και φροντίδας τους.

  1. Ποιες είναι οι συνηθέστερες αλλαγές διάθεσης και συμπεριφοράς που μπορεί να παρουσιάσει το παιδί κατά την περίοδο του lockdown;

Οι αλλαγές που μπορεί να παρουσιάσει κάθε παιδί εξαρτάται από την ιδιοσυγκρασία του παιδιού, το αναπτυξιακό στάδιο στο οποίο βρίσκεται αλλά και από τις αντιδράσεις του περιβάλλοντος.

Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι ιδιαίτερα ευάλωτα, καθώς δεν έχουν τους γνωστικούς μηχανισμούς, αλλά και ούτε στρατηγικές αντιμετώπισης για να διαχειριστούν τη νέα κατάσταση. Ακόμη και τα πολύ μικρά παιδιά που δεν έχουν εξελίξει τη λεκτική επικοινωνία νιώθουν όλα αυτά τα δύσκολα συναισθήματα που βιώνουν οι γονείς τους και αντιδρούν και τα ίδια με το δικό τους τρόπο. Μπορεί να εκδηλώσουν:

  • Ευερεθιστότητα δηλαδή έντονο και συχνό κλάμα, εκρήξεις θυμού
  • Σωματικές ενοχλήσεις χωρίς οργανική αιτιολογία
  • Δυσκολίες στην έλευση του ύπνου ή κακή ποιότητα ύπνου, δυσκολίες στην όρεξη και στη σίτιση (παλινδρόμηση ανορεξία, υπερφαγία, επιλεκτικότητα στις τροφές)
  • Παλινδρόμηση σε προηγούμενα στάδια ανάπτυξης, π.χ. βρέξιμο του κρεβατιού

Τα παιδιά σχολικής ηλικίας εκδηλώνουν:

  • Άγχος που εκφράζεται πολύ συχνά με ιδεοληψίες και καταναγκασμούς που σχετίζονται με τα μικρόβια αλλά και τη σωματική εγγύτητα. Για παράδειγμα «Ακούμπησα το τραπέζι; Και αν το ακούμπησα και δεν είναι καθαρό και αν έβαλα το χέρι μου στο στόμα και δεν το θυμάμαι; Και αν κολλήσω Κορωνοϊό; Και αν και αν;
  • Ψυχοσωματικές δυσκολίες. Πόνοι στην κοιλιά, ταχυκαρδίες, νωθρότητα, αυπνία ή υπερυπνία κ.α.
  • Συναισθηματική και κοινωνική απομόνωση. Για παράδειγμα «Η Ελένη με είδε και έτρεξε μακριά μου, αντί να με χαιρετήσει. Μήπως δεν με έχει πια φίλη;»
  • Δυσκολίες στη συγκέντρωση και έλλειψη κινήτρου για τα σχολικά καθήκοντα
  • Έντονη προτίμηση της οθόνης για ψυχαγωγία έναντι άλλων παιχνιδιών

Τα παιδιά στην εφηβεία έχουν να διαχειριστούν όλες αυτές τις αλλαγές που τους συμβαίνουν σε σωματικό και συναισθηματικό επίπεδο συν τους περιορισμούς του lockdown. Πιο συγκεκριμένα παρατηρούνται:

  • Έντονες διακυμάνσεις στη διάθεσή τους με τάση προς τη θλίψη και την ευερεθιστότητα.
  • Προσκόλληση στην οθόνη.
  • Αγχώδεις διαταραχές και διαταραχές της διάθεσης.
  • Κοινωνική και συναισθηματική απομόνωση.

2. Ποια είναι τα κυριότερα συναισθήματα που μπορεί να νιώθει κατά την περίοδο του lockdown και της πανδημίας;

Τα ερευνητικά δεδομένα αναφορικά με τις επιπτώσεις της πανδημίας στην ψυχική υγεία των παιδιών είναι αρκετά πρώιμα, όμως η κλινική παρατήρηση και η κλινική εμπειρία των παιδιών σε παγκόσμιο επίπεδο μας προσφέρει πολλές νέες πληροφορίες. Τα παιδιά βιώνουν φόβο, ανασφάλεια, σοβαρές αλλαγές στις καθημερινές τους συνήθειες, φυσική και κοινωνική απομόνωση από τους συνομηλίκους τους και υψηλά επίπεδα στρες .

3. Η ψυχική υγεία των παιδιών ή των εφήβων πλήττεται περισσότερο από την πανδημία και τα μέτρα περιορισμού και γιατί;

Συνήθως λέμε ότι τα παιδιά έχουν καλύτερους προσαρμοστικούς μηχανισμούς από εμάς τους ενήλικες. Όμως στην πανδημία η κατάσταση εναλλάσσεται συνεχώς και τα παιδιά εκεί που ξεκινάνεν να προσαρμόζονται στη μία κατάσταση αυτή πάλι αλλάζει και μετά πάλι το ίδιο. Δεν ξέρουν τι να περιμένουν για παράδειγμα αν θα πάνε στο σχολείο ή θα κάνουν τηλεκπαίδευση, αν οι γονείς θα είναι στο σπίτι ή στη δουλειά, αν επιτρέπεται να δουνε φίλους και συγγενείς. Τα παιδιά για να προσαρμοστούν χρειάζονται μια ρουτίνα και μια σταθερότητα. Εφόσον αυτή δεν υπάρχει νιώθουν ότι βρίσκονται σε μια μετέωρη κατάσταση που δεν μπορούν να εξηγήσουν.

4. Υπάρχουν ενδεχόμενες μεταγενέστερες επιπτώσεις στην ψυχο-συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών;

Το πιθανότερο είναι ότι θα υπάρχουν. Τα μέχρι τώρα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι πολύ πιθανόν τα παιδιά και οι έφηβοι να είναι πιο ευάλωτα στο στρες και με μεγαλύτερες δυσκολίες στις κοινωνικές σχέσεις.

5. Με ποιους τρόπους μπορούν οι γονείς να διαχειριστούν το άγχος και να συμβάλλουν στην καλύτερη ψυχολογία των παιδιών; Συμβουλές.

Η πανδημία είναι εδώ και εμείς ως γονείς, ειδικοί, ενήλικες, οφείλουμε να στηρίξουμε τα παιδιά μας. Η νέα κατάσταση μας οδηγεί στο να βάλουμε νέες προτεραιότητες στη ζωή μας και να ιεραρχήσουμε το τι είναι σημαντικό και τι όχι.

  • Δίνουμε έμφαση στην επαφή μας με το παιδί. Βρίσκουμε χρόνο για να το ακούσουμε. Να ακούσουμε ουσιαστικά, όχι μόνο το περιεχόμενο των λόγων του, αλλά και να «διαβάσουμε» τον τόνο της φωνής του, το βλέμμα του και τη στάση του σώματός του. Συχνά ως γονείς βιαζόμαστε να μιλήσουμε για να καθησυχάσουμε ή να καθοδηγήσουμε το παιδί. Όμως για να καλλιεργήσουμε την ενσυναίσθηση χρειάζεται πρώτα να εξασκηθούμε στην ενεργητική ακρόαση.
  • Δημιουργούμε μια όμορφη ρουτίνα για το παιδί και το ενθαρρύνουμε να την ακολουθεί στην καθημερινότητά του με τη δική μας υποστήριξη. Οι ρουτίνες δημιουργούν συναισθηματική ασφάλεια στο παιδί αρκεί να ανταποκρίνονται στην ηλικία του, στις ανάγκες του και στις δυνατότητές του.
  • Καλλιεργούμε αισιόδοξο κλίμα στην οικογένειά μας. Τα παιδιά νιώθουν ό,τι νιώθουμε. Αν εμείς σκεφτόμαστε θετικά, ανάλογη θα είναι και η συμπεριφορά μας και θετικά τα μηνύματα που θα εκπέμπουμε και στα παιδιά. .
  • Είμαστε πιο ευέλικτοι όσον αφορά τα όρια και τους κανόνες καθώς οι συνθήκες είναι ιδιαίτερες για μικρούς και μεγάλους.
Η Έλλη Γιαννοπούλου είναι Ψυχολόγος, τ. Επιστημονική Συνεργάτης 3ης Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. και έχει μετεκπαιδευτεί στις αναπτυξιακές διαταραχές, Εργάζεται, εδώ και 20 χρόνια, με παιδιά εφήβους και τις οικογένειές τους και πιστεύει ότι το κάθε παιδί είναι προορισμένο να ανθίσει.

https://www.facebook.com/psychologos.giannopoulou/

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *