Η επανάσταση της πιτζάμας: Γιατί το παιδί σου έχει δικαίωμα να μην κάνει τίποτα (και γιατί αυτό σε κάνει Supermamma)

Το Πάσχα στο εξοχικό ήταν και φέτος υπέροχο, ξεκουραστο-εξουθενωτικό, ονειρικό… Ήταν το δικό μας «Πάσχα», με καθόλου αρνί και πολύ στίβο μάχης. Rollers σε πάρκα, χώμα στα παπούτσια, άμμο στα αυτιά, μαραθώνιοι Uno που κατέληγαν σε δικαστικές διαμάχες και, φυσικά, η ετήσια ιεροτελεστία του «Ιησού από τη Ναζαρέτ» (γιατί αν δεν κλείσει τα μάτια του ο Ρόμπερτ Πάουελ, ξέρεις πως δεν έχει έρθει ακόμη η Ανάσταση)!

Και μετά… ήρθε η Δευτέρα της επιστροφής. Η μέρα που η θεωρία της προσαρμογής συναντά τη σκληρή πραγματικότητα… Και κάπως έτσι περάσαμε από τη Μεγάλη Εβδομάδα στη Μεγάλη Απεργία!

Δύο μέρες μετά την επιστροφή, αντί για το κλασικό «μαμά, πότε θα διαβάσουμε» (αστείο, ε;), βρήκα τα παιδιά μου σε μια κατάσταση που θα ονόμαζα «δημιουργική χαλάρωση σε φάση Ζεν».

Τηλεόραση, φαγητό, origami και ζωγραφική στο τραπεζάκι, φαγητό και ξανά τηλεόραση, με επαναλήψεις στο ΕΡΤflix της αγαπημένης μας σειράς «Μαμά στα κρυφά» των Νίκου Ζαπατίνα (σκηνοθεσία) και Πάνου Αμαραντίδη (σενάριο), την μοναδική που βλέπαμε πέρυσι, ανελλιπώς, σύσσωμη η οικογένεια (αν δεν την έχετε δει, σας τη συστήνω ανεπιφύλακτα, λόγω του πετυχημένου καστ, της ποιοτικής αισθητικής και του ύφους της, της ιδιαίτερης προσέγγισης κοινωνικών ζητημάτων, των σωστών δοσολογιών χιούμορ και συγκίνησης και της νοσταλγικής, “ρετρό” αύρας της που σπανίζει πλέον στην ελληνική τηλεόραση).

H ενστικτώδης πρώτη μου αντίδραση απέναντι στο επαναλαμβανόμενο μοτίβο της χαοτικής απραξίας (;;;), ήταν η αναμενόμενη: το εσωτερικό μου «Supermamma GPS» άρχισε να αναβοσβήνει κόκκινο: «Πρέπει να διαβάσουν! Πρέπει να μπούμε σε πρόγραμμα! Χάνουμε χρόνο!».

Και μετά από 1 ώρα γιόγκα και πολλές χαλαρωτικές ανάσες, η απόλυτη σιωπή… Τα κοίταξα. Τα ξανακοίταξα. Ήταν ήρεμα, χαμογελαστά , ξεκούραστα (πώς να μην είναι , άλλωστε, μετά από 15 ώρες ύπνο το καθένα (ζωή να’ χουν – μέχρι και ο γιος μου που είναι πρωινός τύπος, κατάφερε να κοιμηθεί έως τις 9:00 – σαν να λέμε 12:00 δηλαδή…). Και τότε μου ήρθε στο μυαλό… τι λέτε;;;

Α. Να αρχίσω να ουρλιάζω σαν τρελή;

Β. Να αρχίσω να σπάω ό,τι βρω μπροστά μου ή

Γ. Να τα σπάσω στο ξύλο;

Κι όμως, όσο οξύμωρο κι αν ακούγεται , τίποτα από όλα τα παραπάνω (σχεδόν δηλαδή, γιατί τώρα που το ξανασκέφτομαι ίσως πέρασαν όλα αυτά σαν μια αστραπιαία λάμψη από το μυαλό μου και μάλλον σε αντίστροφη αρίθμηση)…

Όμως, γρήγορα επανήλθα γιατί θυμήθηκα (μπορεί και η γιόγκα να έκανε λίγη δουλίτσα ως προς το “καθάρισμα” του νου) το φρέσκο ακόμη στο μυαλό μου «Άρθρο 31» της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού: Το δικαίωμα στην ανάπαυση και στις δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου… ή αν προτιμάτε : Το δικαίωμα στη «Βαρεμάρα».

Η βαρεμάρα δεν είναι τεμπελιά, είναι Επιστήμη.

Εμείς οι μαμάδες -όλες ανεξαιρέτως, ακόμη κι οι πιο κουλ και οι πιο προχω, αλλά και οι φωτεινές παντογνώστριες- έχουμε αμφιβολίες και ενοχές ακόμα και για τον αέρα που αναπνέουμε. Αν τα παιδιά δεν είναι απασχολημένα με κάτι «εκπαιδευτικό», νιώθουμε ότι αποτύχαμε. Όμως η Ψυχολογία έχει άλλη άποψη.

Όπως εμείς οι μεγάλοι χρειαζόμαστε ένα «day off» για να μην καταρρεύσουμε (τώρα θα μου πεις και πού να το βρούμε), έτσι και τα παιδιά χρειάζονται την αποσυμπίεση. Μετά την ένταση των γιορτών και πριν τη «μέγγενη» του σχολείου, ο εγκέφαλός τους χρειάζεται να κάνει «restart».

Γιατί η βαρεμάρα είναι το μυστικό όπλο της δημιουργίας – Η στιγμή του «τίποτα»

Όταν το παιδί βαριέται, ο εγκέφαλός του αναγκάζεται να σκεφτεί κάτι νέο. Εκεί γεννιούνται οι καλύτερες ιδέες, οι πιο ωραίες ζωγραφιές, τα καλύτερα origami, οι πιο αστείες ερωτήσεις, οι ευκαιρίες για συζήτηση και ουσιαστική σύνδεση. Κι εκεί τα παιδιά βρίσκουν την απόλυτη συναισθηματική κάλυψη.

Είναι η στιγμή, που κάθε Supermamma που σέβεται τον εαυτό της, θα βγάλει την κάπα της και θα φορέσει (κι αυτή) πιτζάμες.

Το να επιτρέπουμε στα παιδιά μας να «λιώσουν» για λίγο, δεν μας κάνει αμελείς μαμάδες. Μας κάνει συναισθηματικά ευφυείς. Αναγνωρίζουμε ότι η ψυχική τους υγεία είναι πιο σημαντική από μια τέλεια λυμένη άσκηση τη δεύτερη μέρα μετά το Πάσχα.

Το διάβασμα θα γίνει. Τα σχολεία είναι εκεί. Αλλά αυτές οι στιγμές στο τραπεζάκι, όπου η ζωγραφική μπερδεύεται με τις επαναλήψεις στην τηλεόραση και τα επιτραπέζια είναι οι στιγμές που χτίζουν αναμνήσεις. Είναι το απόλυτο δικαίωμά τους να είναι παιδιά – όχι μικρά ρομπότ με γεμάτα προγράμματα.

Τα origami και οι αγαπημένες σειρές – Τι προσφέρουν και πώς ταυτίζονται;

Το origami δεν είναι απλώς χαρτί: Είναι ο τρόπος του παιδιού να συγκεντρωθεί σε κάτι δικό του, χωρίς οδηγίες από ενήλικες.

Το origami (χαρτοδιπλωτική ιαπωνική τέχνη) είναι κάτι πολύ παραπάνω από ένα απλό χόμπι, καθώς συνδυάζει την τέχνη με τη γεωμετρία και την ψυχολογία.

Πού βοηθάει:

1. Γνωστική ανάπτυξη & Μαθηματικά

• Γεωμετρία στην πράξη: Τα παιδιά μαθαίνουν για τα σχήματα, τις γωνίες, τη συμμετρία και τα κλάσματα δουλεύοντας με τα χέρια τους.
• Χωρική αντίληψη: Βελτιώνει την ικανότητα του εγκεφάλου να οπτικοποιεί τρισδιάστατα αντικείμενα.
• Λογική σκέψη: Η ακολουθία βημάτων διδάσκει τον προγραμματισμό και την επίλυση προβλημάτων. 

2. Κινητικές Δεξιότητες

• Λεπτή κινητικότητα: Ενισχύει τον συντονισμό ματιού-χεριού και τη μυϊκή δύναμη των δακτύλων.
• Ακρίβεια: Απαιτεί λεπτούς χειρισμούς, κάτι που βοηθά και σε άλλες δραστηριότητες (όπως η γραφή). 

3. Ψυχολογία & Ψυχική Υγεία

• Μείωση άγχους: Λειτουργεί ως μορφή διαλογισμού (mindfulness), ηρεμώντας το μυαλό από τις οθόνες.
• Υπομονή & Επιμονή: Το παιδί μαθαίνει ότι αν κάνει ένα λάθος, μπορεί να ξαναπροσπαθήσει μέχρι να φτάσει στο αποτέλεσμα.
• Αίσθηση επιτυχίας: Η μετατροπή ενός απλού χαρτιού σε κάτι περίπλοκο  προσφέρει τεράστια ικανοποίηση και αυτοπεποίθηση. 

4. Εφαρμογές στην Ιατρική & Τεχνολογία

• Πρόληψη: Μελέτες δείχνουν ότι η ενασχόληση με το origami βοηθά στη διατήρηση της μνήμης και στην πρόληψη του Alzheimer.
• Επιστήμη: Οι αρχές του origami χρησιμοποιούνται για τον σχεδιασμό ηλιακών πάνελ σε δορυφόρους, ακόμα και για ιατρικά stent (ενδονάρθηκες) στις αρτηρίες. 

Και τέλος, είναι μια από τις πιο οικονομικές και δημιουργικές δραστηριότητες, αφού χρειάζεται μόνο ένα τετράγωνο χαρτί.

(Πηγές: Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, ygeiamou.gr, mothersblog.gr, European Commission, Edutopia.org, Hinojosagroup.com)

Aν η τέχνη του Origami είναι η επιτομή της λογικής σκέψης, του mindfulness και της δημιουργικότητας, οι αγαπημένες μας σειρές στην τηλεόραση είναι το  «comfort zone» μας (τι έπαθα με τα αγγλικά σήμερα😉);;; Και ιδίως στα παιδιά, προσφέρει την οικειότητα που χρειάζονται για να νιώσουν ασφάλεια.

Οι αγαπημένες σειρές λειτουργούν ως ένα «συναισθηματικό καταφύγιο» για τα παιδιά, προσφέροντας ασφάλεια σε έναν κόσμο που συχνά φαντάζει χαοτικός.

Πώς οι σειρές δημιουργούν αυτό το «comfort zone»:

1. Η Δύναμη της Προβλεψιμότητας

• Τα παιδιά γνωρίζουν ακριβώς τι θα συμβεί.
• Η επανάληψη μειώνει το άγχος του αγνώστου.
• Νιώθουν ότι έχουν τον έλεγχο της κατάστασης.

2. Σταθεροί Φίλοι και Πρότυπα

• Οι χαρακτήρες γίνονται «φανταστικοί φίλοι».
• Προσφέρουν αίσθημα οικειότητας και αποδοχής.
• Τα παιδιά ταυτίζονται με τις επιτυχίες τους.

3. Συναισθηματική Ρύθμιση

• Η γνώριμη μουσική και τα χρώματα ηρεμούν το νευρικό σύστημα.
• Η σειρά προσφέρει μια «παύση» από τις προκλήσεις της καθημερινότητας.
• Λειτουργεί ως ασφαλές περιβάλλον για την επεξεργασία δύσκολων συναισθημάτων.

4. Ηθική Τάξη και Ασφάλεια

• Στις παιδικές σειρές, το καλό συνήθως νικάει.
• Τα προβλήματα λύνονται πάντα μέσα σε 10-20 λεπτά.
• Αυτό ενισχύει την πίστη του παιδιού ότι «όλα θα πάνε καλά».

Το comfort zone είναι απαραίτητο για την ψυχική τους ξεκούραση.

Επιστημονικές έρευνες συνδέουν τη θέαση γνώριμων προγραμμάτων με την έκκριση ντοπαμίνης (νευρολογική εξήγηση), καθώς η προσμονή γνώριμων σκηνών ενεργοποιεί το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, προσφέροντας άμεση βελτίωση της διάθεσης, αλλά και με την εκμάθηση κοινωνικο-συναισθηματικών δεξιοτήτων, καθώς οι ποιοτικές σειρές βοηθούν τα παιδιά να ονομάσουν τα συναισθήματά τους και να δουν στην πράξη πώς λύνονται οι συγκρούσεις.

(Πηγές: psychologytoday.com, realsimple.com, childmind.org, social and Personality Psychology Compass, Verywell Mind)

Συμπέρασμα;

Αν σήμερα τα παιδιά σου είναι μέσα στη «γλυκιά απραξία», μην αγχώνεσαι. Άφησέ τα να ζωγραφίσουν, να βαρεθούν, να δουν τη σειρά τους. Κάθισε δίπλα τους. Ίσως είναι η ευκαιρία σου να κάνεις κι εσύ το ίδιο.

Άλλωστε, η μεγαλύτερη δημιουργία έρχεται πάντα μετά την πιο μεγάλη παύση.

Εσείς; Τι κάνατε μετά την επιστροφή; Στείλτε μου στα σχόλια τις δικές σας στιγμές «απεργίας»!

Φυσικά, δεν τελειώσαμε εδώ: Στο επόμενο Newsletter θα λάβατε το «Anti-Stress» manual της εβδομάδας και όλα τα βήματα για κατασκευές origami. Κι ένα βίντεο bonus «πλέξιμο με βελονάκι» (ναι, έμαθα στα 42 μου να πλέκω…για την ακρίβεια η κόρη μου με έμαθε να πλέκω! Η απόλυτη ψυχοθεραπευτική χαλάρωση… δεν θεωρείται τυχαία ως «η γιόγκα του εγκεφάλου»)!