Η “Σοφία του Τραύματος”: Γιατί οι πληγές της παιδικής ηλικίας μας καθορίζουν σύμφωνα με τον Dr. Gabor Mate
Πρόσφατα παρακολούθησα το συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ του Dr. Gabor Maté, «The Wisdom of Trauma» (Η Σοφία του Τραύματος). Αν δεν το έχετε δει, σας το συστήνω ανεπιφύλακτα. Σου αλλάζει τον τρόπο που βλέπεις τον κόσμο, τους ανθρώπους γύρω σου, τον τρόπο που βλέπεις τα παιδιά σου, αλλά κυρίως, τον τρόπο που βλέπεις τον εαυτό σου και το παιδί που κρύβεις μέσα σου.
Στην ταινία, ο Dr. Maté μας μεταφέρει σε “σκοτεινούς” και “παρεξηγημένους” χώρους: σε φυλακές, σε στέκια αστέγων, σε κέντρα απεξάρτησης τοξικομανών. Μέσα από θεραπευτικές παρεμβάσεις, βρέθηκε ότι στην πλειοψηφία τους οι φυλακισμένοι και οι άνθρωποι που πάλευαν με σοβαρούς εθισμούς είχαν βιώσει τουλάχιστον 6 βαριές, τραυματικές εμπειρίες στην παιδική τους ηλικία.
Η κατάθλιψη, ο εθισμός, η παραβατικότητα δεν ήταν ούτε επιλογή ούτε ελαττώματα του χαρακτήρα τους. Ήταν η απέλπιδα προσπάθειά τους να απαλύνουν έναν βαθύ, εσωτερικό πόνο. Έναν πόνο που η ρίζα του βρισκόταν στην παιδική ηλικία.
Η κοινωνία δεν αντιλαμβάνεται σωστά τη φυλακή. Βλέπουν τι πάει στραβά με τους ανθρώπους αντί να βλέπουν τι τους συνέβη: “Must see what happened to us not what’s wrong to us”
Τι είναι τελικά το τραύμα;
Ο Dr. Gabor Maté δίνει τον εξής ορισμό:
«Τραύμα δεν είναι αυτό που σου συνέβη (το διαζύγιο, η απώλεια, ένας άσχημος τσακωμός). Τραύμα είναι αυτό που συμβαίνει ΜΕΣΑ σου, ως αποτέλεσμα αυτού που σου συνέβη».
Το τραύμα είναι η στιγμή που το παιδί (ή ο ενήλικας) αποσυνδέεται από τον εαυτό του και τα συναισθήματά του, επειδή ο πόνος είναι τόσο μεγάλος που δεν μπορεί να τον αντέξει. Είναι ένας μηχανισμός επιβίωσης.
Τραύμα παθαίνουμε μόνο ως παιδιά;
Παρακολουθώντας την ταινία, το ερώτημα που προκύπτει είναι: «Καλά, ένας άνθρωπος δεν μπορεί να τραυματιστεί αν του συμβεί κάτι κακό σε μεγάλη ηλικία;»
Η απάντηση είναι: Ναι μπορεί. Ένας ενήλικας μπορεί να βιώσει βαθύ τραύμα από ένα σοβαρό αυτοκινητιστικό ατύχημα, μια φυσική καταστροφή, την ξαφνική απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, μια βίαιη σχέση ή μια τρομακτική ιατρική διάγνωση.
Η διαφορά όμως κρύβεται στο εξής: Όταν είμαστε ενήλικες, ο εγκέφαλός μας είναι πλήρως αναπτυγμένος και (ιδανικά) έχουμε κάποια εργαλεία, μια λογική και μια εμπειρία ζωής για να επεξεργαστούμε το σοκ.
Στην παιδική ηλικία όμως, το νευρικό σύστημα είναι ακόμα «υπό κατασκευή». Το παιδί δεν έχει φίλτρα. Αν βιώσει παραμέληση, συναισθηματική απουσία ή κακοποίηση, δεν μπορεί να πει «ο γονιός μου περνάει μια δύσκολη φάση». Θα πει: «Εγώ φταίω. Εγώ δεν είμαι αρκετά καλό για να με αγαπούν». Έτσι, το παιδικό τραύμα γίνεται το «θεμέλιο». Αν ένας ενήλικας κουβαλάει μια τέτοια ανεπούλωτη πληγή, τότε ένα μελλοντικό τραύμα στην ενήλικη ζωή θα τον λυγίσει πολύ πιο εύκολα, γιατί θα «καθίσει» πάνω στην παλιά, ανοιχτή πληγή.
Ο σκοπός του γάμου είναι να ανατρέξεις στο αρχικό τραύμα που προέρχεται από την οικογένεια.
Το Διαγενεακό Τραύμα: Η «σκυτάλη» που δίνουμε στα παιδιά μας
Ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο της ταινίας είναι το διαγενεακό τραύμα: Οι πληγές, τα άγχη, οι φόβοι και οι άμυνες των δικών μας γονέων, που εκείνοι πήραν από τους δικούς τους. Αν δεν καθίσουμε να κοιτάξουμε κατάματα τα δικά μας βιώματα, ασυνείδητα θα δώσουμε αυτή τη «σκυτάλη» στα παιδιά μας, μέσα από τον τρόπο που αντιδρούμε, που θυμώνουμε ή που απομακρυνόμαστε όταν τα πράγματα δυσκολεύουν.
Συμπτώματα τραύματος:
- Εφιάλτες και νυχτερινός τρόμος
- Αδυναμία να αγαπήσεις
- Αϋπνία
- Κατάθλιψη
- Ντροπή
- Εθιστική συμπεριφορά
Η κοινωνική δομή δημιουργεί τραύμα σε πολλούς ανθρώπους, οι οποίοι αναπτύσσουν εθισμούς για να αποφύγουν την καθημερινότητα. Οι εσωτερικές τάσεις ευθυγραμμίζονται με το πώς είναι η κοινωνία, για αυτό όλα φαίνονται φυσιολογικά.
Το μυαλό μας δημιουργεί τον κόσμο. Βούδας
Σύμφωνα με τον γκουρού της Ψυχολογίας, αν βλέπω τον κόσμο ως ένα απαίσιο μέρος , τότε θα ζω σε έναν κόσμο όπου πρέπει να είμαι επιθετικός, καχύποπτος, ανταγωνιστικός και να γίνω σημαντικός για να μην με καταστρέψουν. Κι αυτούς τους ανθρώπους, η κοινωνία τους επιβραβεύει με δύναμη.
Όταν οι άνθρωποι υποφέρουν, θέλουν να αποφύγουν τον πόνο
Μύθοι γύρω από τον εθισμό
Στη ζωή κάθε εθισμένου υπάρχει ένα τραύμα. Εθισμός, είναι κάθε συμπεριφορά, στην οποία βρίσκει κανείς ανακούφιση βραχυπρόθεσμα και τη λαχταρά, αλλά υποφέρει από τις αρνητικές συνέπειες και δεν μπορεί να σταματήσει. Μπορεί να είναι ναρκωτικά, αλκοόλ, νικοτίνη, τζόγος, σεξ, ψώνια, το φαγητό, η πορνογραφία, το Ίντερνετ, η δουλειά, οι σχέσεις. Χωρίς τον εθισμό, τα άτομα νιώθουν κενά μέσα τους. Ο εθισμός είναι ένα μέσο για να ολοκληρωθούν ή προσωρινά να καλύψουν το κενό.
Ο Gabor εξηγεί πως ολόκληρο το οικονομικό σύστημα επιβίωσε και επιβιώνει επειδή ο κόσμος αγοράζει πράγματα που δίνουν προσωρινή ευχαρίστηση , αλλά μακροπρόθεσμα είναι επιβλαβή. Έχουμε φτάσει στο σημείο να καταστρέφουμε τη Γη λόγω των εθισμών μας.
“Μιλάμε για μητέρα Γη, αλλά δείτε τι κάνουμε στη Μητέρα… Είναι σαν να τη μισούμε. Υπάρχει μια άγνοια και παθητικότητα, που αποτελεί δείκτη ενός κοινωνικού και συλλογικού τραύματος. Η αποσύνδεση από το σώμα της Γης, σχετίζεται με την αποσύνδεση από το σώμα μας. Αυτά πάνε μαζί. Το γεγονός ότι η εκμετάλλευση της Γης , λαμβάνεται υπόψη σαν να είναι κάτι ξέχωρο από εμάς, έχει να κάνει κατά πολύ με την πατριαρχική κυριαρχία”, είναι τα ακριβή του λόγια.
Το θέμα δεν είναι γιατί είμαστε εθισμένοι, αλλά ΓΙΑΤΙ πονάμε
Σύμφωνα με τον Ματέ, υπάρχουν δυο μύθοι στην κοινωνία γύρω από τον εθισμό:
- Ότι ο εθισμός είναι επιλογή και οι αποφάσεις είναι ζήτημα ατομικών δυνατοτήτων . Γι’ αυτό, οι εθισμένοι τιμωρούνται που είναι εθισμένοι και
- Η άλλη παραπλανητική εκδοχή είναι ότι πρόκειται για κληρονομική ασθένεια ή για βιολογική εγκεφαλική διαταραχή.
Η δεύτερη -εξηγεί ο Gabor- αποτελεί μια πιο ανθρώπινη πεποίθηση από εκείνη που αναφέρεται στην επιλογή, επειδή δεν τιμωρείται, αλλά παράσχεται θεραπεία , όπως σε κάθε άλλον ασθενή. Ωστόσο, εξακολουθεί να μην λαμβάνει υπόψη το ΓΙΑΤΙ εθίζονται οι άνθρωποι. Και ΔΕΝ σχετίζεται με ασθένεια. Είναι μια φυσιολογική ανθρώπινη αντίδραση στο τραύμα.
Το κενό στην πληροφόρηση
Ο Gabor αναφέρεται στην ουσιαστική έλλειψη πληροφοριών που υπάρχει στα σχολεία και στο σύστημα ποινικής Δικαιοσύνης. “Τα σχολεία μας είναι γεμάτα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες και ψυχικές ασθένειες , που προκαλούνται από τραύματα. Όμως, οι εκπαιδευτικοί δεν ακούν ούτε μια διάλεξη για το τραύμα. Στο ποινικό σύστημα, όχι μόνο δεν υπάρχει κατανόηση ή εξοικείωση με την έννοια του τραύματος, αλλά συχνά δημιουργούνται πολιτικές που εντείνουν τα τραύματα”, αναφέρει χαρακτηριστικά στο ντοκιμαντέρ.
Γιατί στην Ιατρική, δεν ακούγεται ο όρος “Τραύμα”.
Για όποια πάθηση και να πας στον γιατρό: άσθμα – αναπνευστικό, δερματολογικά, αλλεργίες, ρευματολογικά, γαστρεντερολογικά, αυτοάνοσα, συνταγογραφούνται στεροειδή, δηλαδή, αντίγραφα κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες. Όμως:
Το σύγχρονο ιατρικό πρότυπο πρακτικά, διαχωρίζει το μυαλό από το σώμα και το άτομο από το περιβάλλον
Όσο οι έρευνες καθοδηγούνται από τα κέρδη των φαρμακοβιομηχανιών,, τι θα κινεί τους γιατρούς πέρα από το κίνητρο του κέρδους των φαρμακοβιομηχανιών; Οι άνθρωποι αντιμετωπίζονται σαν ρομπότ. Σαν να μην έχουν συναισθηματικές ή πνευματικές ανάγκες. Καθώς επεκτείνεται η παγκοσμιοποίηση και ο παγκοσμιοποιημένος υλισμός, αυξάνονται και τα αυτοάνοσα σε όλο τον κόσμο.
Οι ασθένειες -ψυχικές ή σωματικές- είναι φυσιολογικές αντιδράσεις σε αφύσικες συνθήκες
Στην Αμερική, την πιο πλούσια χώρα του κόσμου, οι μισοί πολίτες έχουν χρόνιες διαταραχές, όπως υψηλή πίεση και Διαβήτη. Οι χρόνιες διαταραχές είναι ένας τρόπος να πει “όχι” το σώμα όταν καταπιέζει τα “όχι” του για να ταιριάξει κάπου.
Όταν εμφανίζεται μια ασθένεια, μπορούμε να τη δούμε ως ενόχληση που πρέπει να ξεφορτωθούμε
Ως μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας, θα πρέπει να αναρωτηθούμε τι σημαίνει αυτό για τη ζωή και στις σχέσεις μου , αλλά και το πώς αντιμετωπίζω τον εαυτό μου. Τι μου διδάσκει η ασθένεια μου;
Οι βασικές του θέσεις για τον καρκίνο
Ο Δρ. Gabor Maté, μέσα από το βιβλίο του «Όταν το Σώμα Λέει Όχι» και τις ομιλίες του, υποστηρίζει ότι η κληρονομικότητα ευθύνεται για ένα πολύ μικρό ποσοστό του καρκίνου (συχνά αναφέρει περίπου το 5% έως 10%, ενώ ειδικά για καρκίνους όπως του μαστού και των ωοθηκών τα γονίδια BRCA αφορούν ακόμη μικρότερο ποσοστό του γενικού πληθυσμού).
Αν δεν γνωρίζεις πώς να πεις όχι, θα το πει το σώμα σου για σένα μέσα από την ασθένεια
Αναλυτικότερα, έχει αναπτύξει τις εξής βασικές θέσεις για τον καρκίνο:
– Τονίζει ότι τα γονίδια δεν προκαλούν αυτόματα ασθένειες. Ο περιβαλλοντικός παράγοντας ενεργοποιεί ή απενεργοποιεί τα γονίδια (επιγενετική).
– Υποστηρίζει ότι το χρόνιο, αθέατο στρες καταστέλλει το ανοσοποιητικό και απορρυθμίζει το ορμονικό σύστημα, δημιουργώντας το κατάλληλο υπόβαθρο για την εμφάνιση νόσων όπως ο καρκίνος, το ALS και τα αυτοάνοσα.
– Μέσα από την κλινική του εμπειρία έχει παρατηρήσει ότι ασθενείς με καρκίνο συχνά μοιράζονται συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: καταπιέζουν υγιή συναισθήματα (όπως ο θυμός), βάζουν τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές τους και έχουν μια άκαμπτη αίσθηση καθήκοντος.
Το μήνυμα ελπίδας για τους γονείς
Διαβάζοντας όλα αυτά, είναι πολύ εύκολο ως γονείς να νιώσουμε τύψεις, ενοχές ή έναν τεράστιο τρόμο: “Μήπως τραυματίζω το παιδί μου κάθε φορά που του φωνάζω ή που δεν έχω υπομονή ή γενικότερα με ό,τι κάνω;;;
Εδώ έρχεται η μεγαλύτερη ανακούφιση δια στόματος Dr. Maté: ” Τα παιδιά δεν τραυματίζονται επειδή βιώνουν πόνο ή στρες. Τραυματίζονται όταν αναγκάζονται να βιώσουν αυτόν τον πόνο ΜΟΝΑ ΤΟΥΣ”.
Δεν υπάρχει τέλειος γονιός και δεν θα γίνουμε ποτέ. Θα φωνάξουμε, θα κάνουμε λάθη, θα έχουμε κακές μέρες. Το μυστικό κρύβεται στη σύνδεση και στην επανόρθωση.
Mε λίγα λόγια, η «Σοφία του Τραύματος» μας διδάσκει ότι για να μεγαλώσουμε παιδιά με υγιή ψυχική ανθεκτικότητα, πρέπει πρώτα να φροντίσουμε και να γιατρέψουμε το δικό μας «εσωτερικό παιδί». Η θεραπεία ξεκινά από εμάς. Και αυτό είναι το πιο γενναίο δώρο που μπορούμε να κάνουμε στην οικογένειά μας.
Το πιο αμφιλεγόμενο σημείο του ντοκιμαντέρ “Η Σοφία του Τραύματος”
Το κομμάτι με την αγιαχουάσκα (ayahuasca) ως εργαλείο θεραπείας του “θαμμένου” τραύματος είναι το πιο αμφιλεγόμενο σημείο στο έργο του Gabor Maté και αυτό που έχει δεχτεί τη μεγαλύτερη κριτική παγκοσμίως. Εδώ, όμως, χρειάζεται μεγάλη προσοχή: Ο Dr. Maté δεν προτείνει μια επικίνδυνη, παράνομη ουσία, αλλά αναφέρεται σε ελεγχόμενες θεραπευτικές εμπειρίες. Για ανθρώπους με επιβαρυμένο ιστορικό ψυχικής υγείας (όπως ψυχώσεις ή σχιζοφρένεια), τέτοιες μέθοδοι είναι εξαιρετικά επίφοβες και απαγορευτικές, ενώ η ανάμειξη της αγιαχουάσκα με αντικαταθλιπτικά φάρμακα (SSRIs) μπορεί να προκαλέσει το λεγόμενο «σεροτονινεργικό σύνδρομο», το οποίο είναι θανατηφόρο.
Πώς το εννοεί ο Gabor Maté
Στην ταινία και στα βιβλία του ξεκαθαρίζει δύο πολύ σημαντικά πράγματα, τα οποία συχνά παρερμηνεύονται:
Δεν είναι το φυτό η θεραπεία, είναι το πλαίσιο: Ο Maté τονίζει ότι η αγιαχουάσκα δεν είναι ένα «μαγικό χάπι». Είναι απλώς ένα εργαλείο που, σε ένα απόλυτα ελεγχόμενο, θεραπευτικό και τελετουργικό περιβάλλον, ρίχνει τις άμυνες του εγκεφάλου και φέρνει στην επιφάνεια το θαμμένο τραύμα.
Επιπλέον, αναφέρεται στη σημασία της ενσωμάτωσης (Integration), καθιστώντας σαφές πως η εμπειρία δεν αξίζει τίποτα αν μετά δεν υπάρχει ένας έμπειρος ψυχοθεραπευτής να σε βοηθήσει να «μεταβολίσεις» αυτό που είδες. Χωρίς θεραπευτή, το άτομο μπορεί απλώς να επανατραυματιστεί από τις τρομακτικές εικόνες που θα δει.
Είναι υγιές να συστήνεται ως μέθοδος θεραπείας;
Η απάντηση της επίσημης ιατρικής κοινότητας είναι: Όχι ως αυτοσχέδια λύση, αλλά ναι υπό αυστηρή επιστημονική έρευνα.
Τα τελευταία χρόνια (η λεγόμενη Ψυχεδελική Αναγέννηση στην ψυχιατρική) μεγάλα πανεπιστήμια, όπως το Johns Hopkins, μελετούν τις ψυχεδελικές ουσίες (όπως η ψιλοκυβίνη και η DMT) για τη θεραπεία της ανθεκτικής κατάθλιψης και του PTSD (Post-Traumatic Stress Disorder, δηλαδή, Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες). Όμως, αυτό γίνεται σε εργαστήρια, με καθαρή ουσία, συγκεκριμένη δοσολογία και ψυχιάτρους από πάνω.
Ο κίνδυνος σήμερα είναι ο «ψυχεδελικός τουρισμός», όπου άνθρωποι τρέχουν στον Αμαζόνιο ή σε παράνομα γκρουπ στην Ευρώπη για να πιουν αγιαχουάσκα με αυτοαποκαλούμενους «σαμάνους», χωρίς κανέναν ιατρικό έλεγχο, με καταστροφικά αποτελέσματα.
Διαδικτυακό βιωματικό εργαστήριο “Νέα Αρχή” – Το τραύμα του Dr. Gabor Mate και του γιου του
Η σχέση του Gabor Maté με τον 48χρονο γιο του, Daniel Maté, είναι ένα από τα πιο συγκινητικά και «αληθινά» κομμάτια που αναδεικνύεται στο ντοκιμαντέρ, μέσα από το διαδικτυακό βιωματικό εργαστήριο με τίτλο : “Νέα Αρχή”. Οι δυο τους έχουν γράψει μαζί το βιβλίο «Myth of Normal» και το «Hello Again».
Στο ντοκιμαντέρ και στις συζητήσεις τους μοιράζονται τη δική τους, προσωπική τραυματική δυναμική, δείχνοντας πώς το διαγενεακό τραύμα λειτούργησε μέσα στο ίδιο τους το σπίτι.
Ο Daniel αναφέρει πως όταν μεγάλωνε, ο πατέρας του ήταν ένας εξαιρετικός γιατρός, απόλυτα δοσμένος στους ασθενείς του και στο έργο του, αλλά συναισθηματικά απών από το σπίτι.
Ο ίδιος ο Gabor το παραδέχεται με απόλυτη ειλικρίνεια και θάρρος:
«Ήμουν εθισμένος στη δουλειά μου (workaholic). Και ο εθισμός στη δουλειά, παρόλο που η κοινωνία τον επιβραβεύει, παραμένει εθισμός. Έτρεχα να σώσω τον κόσμο για να νιώσω εγώ πολύτιμος και άφηνα τα δικά μου παιδιά πίσω».
Ο Gabor Maté γεννήθηκε στην Ουγγαρία το 1944, μέσα στη δίνη του Ολοκαυτώματος. Ως βρέφος, βίωσε τον απόλυτο τρόμο της μητέρας του και τον αποχωρισμό. Αυτό το τραύμα «κλείδωσε» μέσα του ένα βαθύ αίσθημα ότι «δεν με θέλουν ή ότι είμαι βάρος».
Ο Daniel εξηγεί ότι, χωρίς να το θέλει, ο Gabor μετέφερε αυτή την ενέργεια στα παιδιά του:
Όταν ο Gabor ήταν νευρικός, απότομος ή κλεισμένος στον εαυτό του λόγω του δικού του παρελθόντος, ο Daniel ως παιδί ένιωθε ότι εκείνος φταίει που ο πατέρας του είναι έτσι.
Ο Daniel αναφέρει ότι μεγάλωσε νιώθοντας ότι πρέπει να «περπατάει στις μύτες των ποδιών» γύρω από τον πατέρα του, απορροφώντας όλο το άγχος του.
Στο ντοκιμαντέρ γίνεται φανερό ότι η σχέση τους πέρασε από σαράντα κύματα. Ο Daniel, ως ενήλικας, χρειάστηκε να κάνει πολλή δουλειά με τον εαυτό του για να σταματήσει να βλέπει τον πατέρα του ως «Θεό» ή ως τον «απόλυτο φταίχτη» για τα δικά του ψυχικά ζητήματα (όπως η κατάθλιψη και η ΔΕΠΥ).
Λένε χαρακτηριστικά ότι η θεραπεία στη σχέση τους ξεκίνησε όταν ο Gabor σταμάτησε να κάνει «τον γιατρό/θεραπευτή» στον γιο του και άρχισε να τον ακούει απλώς ως μπαμπάς.
Το μήνυμα που στέλνουν ο Gabor και ο Daniel μαζί είναι ότι ποτέ δεν είναι αργά για επανόρθωση. Η θεραπεία της σχέσης γονέα-παιδιού μπορεί να γίνει ακόμα κι αν το παιδί έχει γίνει πια 30 ή 40 χρονών, αρκεί ο γονιός να έχει το θάρρος να ακούσει τον πόνο του παιδιού του χωρίς να αμυνθεί.
Στη σειρά αυτή της Younity, ο Gabor και ο Daniel κάθονται μαζί, συζητούν, αναλύουν σε βάθος τα θέματα της ταινίας (όπως η μεταξύ τους σχέση που αναφέραμε πριν) και κάνουν ζωντανές θεραπευτικές συνεδρίες με το κοινό.
Δηλώσεις Gabor Mate:
Είχα για χρόνια πολλές ενοχές για το τι γονιός ήμουν. Ειδικά για μένα που έχω αφιερώσει τη ζωή μου στην ψυχική θεραπεία , έχω επηρεάσει θετικά τις ζωές πολλών ανθρώπων, αλλά δεν μπορώ να κάνω το ίδιο για τα δικά μου παιδιά. Η απογοήτευση είναι τεράστια. Αυτό που θεωρείτε τι είναι καλό για αυτά, εξαρτάται από την ιδέα που έχετε για το ποια είναι. Και ίσως να μην είναι αυτό που πραγματικά νομίζετε.
Στη σχέση γονέα – ενήλικα παιδιού , δεν υπάρχουν μόνο δυο άνθρωποι: Υπάρχει αυτός που είσαι πραγματικά, αυτός που είναι πραγματικά ο άλλος, η εικόνα που έχεις σχηματίσει για εκείνον και η εικόνα που έχει σχηματίσει εκείνος για εσένα. Μερικές φορές, οι πραγματικοί άνθρωποι δεν είναι καν παρόντες. Είναι μόνο οι άλλοι δυο που τσακώνονται μεταξύ τους.
Όταν αντιλαμβάνεται ο γονιός το λάθος που κάνει στη σχέση με το παιδί του, αυτό του δίνει το αίσθημα της ανακούφισης και αυτό είναι η λεγόμενη “Νέα Αρχή”.
Μαρτυρίες/ Εμπειρίες από θεραπευτικές συνεδρίες:
Γονέας: “Θέλω να αλλάξω τη σχέση που έχω με τη σχέση μου με το παιδί μου. Καμιά φορά περιφέρομαι έξω από τη σχέση που θέλω να είμαι για να φανώ δυνατή”.
Ενήλικο παιδί: «Η μητέρα μου είχε πολλά θέματα που έπρεπε να λύσει . Πάντοτε συμπεριφερόμουν σαν να ήμουν εγώ ο ενήλικας σε αυτή τη σχέση γονέα – παιδιού και δε νομίζω ότι τώρα μπορεί να χωρέσει η μητέρα μου στη ζωή μου, αφού τη μητέρα μου τη χρειαζόμουν όταν ήμουν μικρότερη και δεν την είχα. Είχα πολύ αυστηρά όρια από τη μητέρα, καθόλου όρια από τον πατέρα. Περνούσα καλύτερα με τον πατέρα μου. Η μητέρα μου έδειχνε την αγάπη της λέγοντας: “έχεις μια στέγη πάνω από το κεφάλι σου, σε πηγαίνω σχολείο, έχεις να φας, σου μαγειρεύω”. Ο μπαμπάς μου μου έδειχνε στοργή, ήταν θετικός απέναντί μου, με φρόντιζε, μέσα από αυτά έπαιρνα αγάπη. Δεν είμαι τα λάθη της μητέρας μου, όμως, πολλά από αυτά που μου έλεγε, είναι δύσκολο να τα διαχειριστώ . Είναι δύσκολο μετά από όλα αυτά, να μην πιστέψεις πως τελικά είσαι αχάριστος.
Όταν ρωτήθηκαν στο πλαίσιο μιας άσκησης, πώς ένιωσαν όταν μιλούσαν και κάποιος μόνο τους άκουγε , οι περισσότεροι είπαν ότι ένιωσαν άβολα γιατί δεν είχαν συνηθίσει να μιλάνε και ο άλλος να τους ακούει, χωρίς να παρεμβαίνει, να τους λέει πώς αισθάνεται ή να τους διηγείται κάτι παρόμοιο που του είχε συμβεί.
Στο ντοκιμαντέρ “Νέα Αρχή“, ο Gabor και ο Daniel εστιάζουν στα οικογενειακά μοτίβα και τη σχέση γονέων και ενήλικων παιδιών, κατατάσσοντας ο πρώτος τον εαυτό του στην κατηγορία του ενοχικού γονέα και ο άλλος στην κατηγορία του κλειστού παιδιού .
Πρότυπα γονέα:
- Ο ενοχικός γονέας (όσο περισσότερες ενοχές έχουμε, τότε περισσότερο αμυντικοί γινόμαστε. Δεν ακούμε. Δεν βλέπουμε.
- Ο γονέας – παιδί
- Ο γονέας – θύμα
- Ο ανήσυχος γονέας (δεν θα είσαι καλά αν δεν είναι το παιδί σου καλά-η ανησυχία σε κατακλύζει ψυχικά και συναισθηματικά – πώς μπορεί να νιώθει το παιδί όταν ξέρει πως η δυστυχία του έχει τη δύναμη να καταστρέψει τη ζωή του γονέα του;)
- Ο αποδοκιμαστικός γονέας
Πρότυπα παιδιών:
- Το αδικημένο (δεν ικανοποιείται με μια συγνώμη ή επανόρθωση της κατάστασης – συνδέει συνεχώς τις δυσκολίες που του συμβαίνουν στην ενήλικη ζωή του με το παρελθόν και το ποιοι είναι οι γονείς του – νιώθει μόνιμη δυσαρέσκεια γύρω του και μόνιμη ταραχή που δεν τον αφήνουν να ησυχάσει – ο γονιός νιώθει απογοήτευση και επαγρύπνηση)
- Το υπάκουο
- Το κλειστό (υγιής αντιμετώπιση που κρατάει τον γονέα σε απόσταση και βάζει όρια ή αλλιώς χτίζει τοίχο, δημιουργώντας μπλοκαρισμένη δυναμική – φυσιολογική αντίδραση – απομακρύνεται για να μην νιώσει άλλο πόνο, είναι ήδη διαλυμένος. Όμως η ηρεμία αυτή θα έρθει μόνο όταν εκδηλώσει την ένταση, ώστε να αφυπνιστεί ολόκληρο )
- Το ανώριμο
- Ο αγωνιστής
Όπως καθιστούν σαφές και οι δυο στο ντοκιμαντέρ, τα πρότυπα αυτά δεν αποτυπώνουν τον χαρακτήρα μας, αλλά την προεπιλογή μας σε στιγμές έντασης και στρες.
Πού και πώς μπορείτε να δείτε το ντοκιμαντέρ και το διαδικτυακό εργαστήριο;
Επειδή η ταινία – ντοκιμαντέρ δεν είναι διαθέσιμη στις κλασικές πλατφόρμες (όπως το Netflix), αν θέλετε να τη δείτε, υπάρχουν οι εξής τρόποι:
Μέσω της Younity: Όπως το παρακολούθησα κι εγώ, η πλατφόρμα Younity (που εξειδικεύεται σε σεμινάρια αυτοβελτίωσης και ψυχολογίας) κάνει συχνά προβολές ή διαθέτει ντοκιμαντέρ μεταφρασμένα στα ελληνικά, αν γραφτείτε δωρεάν στην κοινότητά τους. Δεδομένου όμως ότι ακολουθεί ένα συγκεκριμένο μοντέλο μετάδοσης (το ντοκιμαντέρ και οι σειρές ομιλιών προβάλλονται εντελώς δωρεάν μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια των επίσημων online μεταδόσεων, η ταινία “Η Σοφία του Τραύματος” είναι διαθέσιμη πλέον μόνο με αγορά του πακέτου. Ωστόσο, η πλατφόρμα προσφέρει αυτή την περίοδο άλλα online εργαστήρια με τον Dr. Gabor Maté, στα οποία μπορείτε να εγγραφείτε χωρίς χρέωση, όπως η Νέα Αρχή και Επιστροφή στην Ολότητα (Εισαγωγή).
Ακόμη, στην επίσημη ιστοσελίδα της ταινίας: Μπορείτε ανά πάσα στιγμή να επισκεφθείτε το thewisdomoftrauma.com. Εκεί, οι δημιουργοί δίνουν τη δυνατότητα να αγοράσετε ή να νοικιάσετε την ταινία , ενώ κατά καιρούς διοργανώνουν δωρεάν online παγκόσμια 7ήμερα screenings.
Σε επιλεγμένες streaming πλατφόρμες: Σε κάποιες χώρες είναι πλέον διαθέσιμο για ενοικίαση/αγορά μέσω του Apple TV ή μέσω της εκπαιδευτικής πλατφόρμας Kanopy (αν έχετε φοιτητική/ακαδημαϊκή πρόσβαση).
“Συμπεριφέρομαι άσχημα όταν χύνω δηλητήριο στις φλέβες μου με μανία. Χάνω τον έλεγχο της ψυχής μου και οι δαίμονες παίρνουν τα ηνία. Διαστρεβλώνω την εμπιστοσύνη, εξαπατώ όποιον πιστεύει. Μοχθηρά συγκεντρωμένος, προσηλωμένος, κάτι μέσα μου το δηλητήριο γυρεύει. Η επιθυμία είναι πανίσχυρη, πληγώνω όσους λατρεύω κι εκείνοι όσο κι αν με αγαπούν μ’αφήνουν μόνο μου να παλεύω”