Σχολική μεταρρύθμιση στη Δανία: Επιστροφή στα χάρτινα βιβλία και δραστικό «στοπ» στις οθόνες
Για να γίνει κάποιος αναγνώστης, πρέπει να διαβάσει· απαιτούνται κείμενα, χρόνος, ησυχία — και ενήλικες που δίνουν το καλό παράδειγμα
Ανάμεσα στο δημοτικό και το γυμνάσιο (από την Τετάρτη Δημοτικού έως τη Δευτέρα με Τρίτη Γυμνασίου), τα παιδιά κινδυνεύουν να σταματήσουν οριστικά το διάβασμα: να χάσουν —ενίοτε οριστικά— το ενδιαφέρον τους. Το βιβλίο ηττάται κατά κράτος από τις οθόνες, τις παρέες, την κούραση, και την ολοένα αυξανόμενη εντύπωση ότι η ανάγνωση είναι μια βαρετή σχολική υποχρέωση.
Η πτώση των αναγνωστικών δεξιοτήτων ανησυχεί εκπαιδευτικούς και γονείς. Στις ΗΠΑ, τα στοιχεία δείχνουν μεγάλη υποχώρηση στην Τετάρτη και την Ογδόη τάξη. Από πολλά παιδιά λείπει η συγκέντρωση, η αντοχή, το λεξιλόγιο, αλλά και η απαραίτητη αυτοπεποίθηση για να αντιμετωπίσουν μεγάλα κείμενα. Μάλιστα, όσο λιγότερο διαβάζουν, τόσο δυσκολότερη γίνεται η επιστροφή στο βιβλίο: φαύλος κύκλος…
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ο διάσημος συγγραφέας James Patterson έκανε μία δωρεά 10 εκατομμυρίων δολαρίων για τη δημιουργία του Patterson Institute of Early Adolescent Literacy στο Πανεπιστήμιο Vanderbilt. Το ινστιτούτο θα εστιάσει σε μαθητές από την Τετάρτη έως την Ογδόη τάξη, χρηματοδοτώντας σχετικές έρευνες, ενισχυτική διδασκαλία μαθητών, και επιμόρφωση εκπαιδευτικών.
Τζέιμς Πάτερσον © Stephanie Diani
Η κίνηση αυτή αναγνωρίζει ότι η ανάγνωση στην προεφηβεία έχει άλλες απαιτήσεις: ένα παιδί επτά ετών μαθαίνει τον μηχανισμό της ανάγνωσης, αλλά ένα παιδί δώδεκα ετών χρειάζεται κίνητρο για να συνεχίσει. Στην καθημερινότητά του κυριαρχούν τα κινητά, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το σχολικό άγχος. Η ανάγνωση, αντιθέτως, απαιτεί χρόνο και ησυχία: αγαθά που πλέον σπανίζουν. Ευθύνη ασφαλώς έχει και το σχολείο. Ο χρόνος για ελεύθερη ανάγνωση στην τάξη έχει περιοριστεί, καθώς τα ολόκληρα λογοτεχνικά βιβλία αντικαταστάθηκαν από αποσπάσματα, από φυλλάδια και από διαρκή τεστ, λόγω της αυξανόμενης πίεσης για την κάλυψη της διδακτέας ύλης. Όταν ο χρόνος πιέζει, θυσιάζεται η ίδια η πράξη της ανάγνωσης.
Για να γίνει κάποιος αναγνώστης, πρέπει να διαβάσει. Δεν αρκούν οι ερωτήσεις κατανόησης ούτε οι θεωρητικές συζητήσεις για τη φιλαναγνωσία. Απαιτούνται κείμενα, χρόνος, ησυχία — και βέβαια ενήλικες που δίνουν το καλό παράδειγμα. Τα παιδιά, επίσης, χρειάζονται βιβλία με ρυθμό, ωραία και στερεή πλοκή, ενίοτε χιούμορ, και ήρωες με τους οποίους μπορούν να ταυτιστούν. Χρειάζονται σύγχρονες σχολικές βιβλιοθήκες, εκδότες που επενδύουν στη λογοτεχνία χωρίς διδακτισμό, και γονείς που βλέπουν το βιβλίο σαν απόλαυση και όχι σαν αγγαρεία.
Η μάχη δεν τελειώνει όταν το παιδί μάθει καταρχάς να συλλαβίζει και στη συνέχεια να διαβάζει, αλλά όταν πρέπει να περάσει από το «ξέρω να διαβάζω» στο «διαβάζω για μένα». Αν θέλουμε παιδιά με κριτική σκέψη, πρέπει να τους ξαναδώσουμε χρόνο, κατάλληλα βιβλία και το δικαίωμα να διαβάζουν για καθαρή χαρά.
Ο James Patterson έχει πίσω του μία μακρά ιστορία υποστήριξης πρωτοβουλιών ανάγνωσης. Χρηματοδοτεί αγορά βιβλίων σε σχολεία, ενώ και στο παρελθόν χρηματοδότησε προγράμματα φιλαναγνωσίας για την πρώιμη παιδική ηλικία.
Πηγή: athensvoice.gr
Την ίδια στιγμή, η Δανία αποσύρει τις οθόνες, μειώνει τους μαθητές και επιστρέφει στο χαρτί.
Συγκεκριμένα, η Δανία προχωρά σε μια ριζική διαφοροποίηση της εκπαιδευτικής της στρατηγικής, ανατρέποντας μια πορεία δεκαπενταετούς συνεχούς επένδυσης στον ψηφιακό μετασχηματισμό των σχολείων. Η Πρωθυπουργός της χώρας, Μέτε Φρεντέρικσεν, επέλεξε μια σχολική αίθουσα για να ανακοινώσει το νέο πλέγμα μεταρρυθμίσεων, το οποίο σηματοδοτεί την αλλαγή πλεύσης προς ένα πιο παραδοσιακό και αναλογικό μοντέλο μάθησης. Κεντρικοί πυλώνες του κυβερνητικού σχεδιασμού είναι η δραστική μείωση των μαθητών ανά τμήμα, η επιστροφή του τυπωμένου βιβλίου και η καταπολέμηση της εξάρτησης από τις ψηφιακές συσκευές.
Το κόστος της ψηφιοποίησης στην παιδική υγεία
Η απόφαση για τον περιορισμό της τεχνολογίας εντός των τάξεων δεν ελήφθη τυχαία, αλλά υπαγορεύτηκε από ανησυχητικά επιστημονικά ευρήματα. Οι αρμόδιοι φορείς συνέδεσαν άμεσα την ταχύτατη ενσωμάτωση των οθονών στην καθημερινότητα των ανηλίκων με την εμφάνιση συμπτωμάτων υπερκινητικότητας και τη σοβαρή διάσπαση της προσοχής.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι έφηβοι ηλικίας 13 έως 18 ετών στη σκανδιναβική χώρα δαπανούν κατά μέσο όρο 5,5 ώρες την ημέρα μπροστά από μια οθόνη, κυρίως μέσω των έξυπνων κινητών τηλεφώνων. Παράλληλα, η Επιτροπή Ευζωίας Παιδιών της Δανίας έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, καταγράφοντας ξεκάθαρη υποβάθμιση στους βασικούς δείκτες ψυχικής και σωματικής υγείας των παιδιών.
Συρρίκνωση των τάξεων και τόνωση της εργασίας
Η νέα δομή της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στοχεύει στην παροχή πιο προσωποποιημένης φροντίδας και προσοχής σε κάθε παιδί. Για τον σκοπό αυτό, θεσπίζεται η μείωση του ανώτατου ορίου ανά τμήμα στους 14 μαθητές από το νηπιαγωγείο έως και την Τρίτη Δημοτικού, αντικαθιστώντας το προηγούμενο όριο των 26 ατόμων.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση αναμένεται να λειτουργήσει ευεργετικά και για την αγορά εργασίας. Η ανάγκη για τη δημιουργία περίπου 4.000 νέων σχολικών τμημάτων συνεπάγεται αυτόματα την αντίστοιχη πρόσληψη 4.000 εκπαιδευτικών, δίνοντας ισχυρή ώθηση στον κλάδο της απασχόλησης.
Κρατικό κονδύλι για βιβλία και «μπλόκο» στους κάτω των 15
Η Κοπεγχάγη προχωρά σε μια επένδυση ύψους 1,2 δισεκατομμυρίων κορονών (περίπου 160.573 ευρώ) με σκοπό την πλήρη επαναφορά των έντυπων σχολικών εγχειριδίων στα θρανία, αντικαθιστώντας τις ψηφιακές οθόνες. Το γεγονός ότι η Δανία υπήρξε πρωτοπόρος στην ψηφιοποίηση των σχολικών μονάδων προσδίδει ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα στην παραδοχή της ότι το ψηφιακό αυτό «πείραμα» κινήθηκε τελικά προς λανθασμένη κατεύθυνση.
Ταυτόχρονα με την καθολική απαγόρευση χρήσης κινητών τηλεφώνων εντός των σχολικών τοίχων, η χώρα ευθυγραμμίζεται με τη διεθνή τάση προστασίας της ανηλικότητας στο διαδίκτυο. Η Δανία προστίθεται στο γκρουπ των κρατών –στα οποία ανήκουν ήδη η Ελλάδα και η Αυστραλία– που εφαρμόζουν ή επεξεργάζονται αυστηρούς περιορισμούς και απαγορεύσεις στην πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) για παιδιά και εφήβους κάτω των 15 ετών.
Πηγή: alfavita.gr